پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,414 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,324,017 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,815,793 |
شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش عالی از راه دور با استفاده از تکنیک ویکور فازی | ||
| مطالعات بین رشته ای در آموزش | ||
| مقاله 5، دوره 4، شماره 3 - شماره پیاپی 12، مهر 1404، صفحه 111-130 اصل مقاله (1.44 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.22034/ise.2025.18445.1239 | ||
| نویسندگان | ||
| انور شاهمحمدی* 1؛ حمیدرضا کمالی اردکانی2؛ حمید مرتضوی3 | ||
| 1گروه علوم تربیتی، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران | ||
| 2گروه مدیریت آموزش عالی، واحد اردکان، دانشگاه آزاد اسلامی، اردکان، ایران | ||
| 3گروه مدیریت آموزشی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| زمینه و هدف: شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر در برنامه‌ریزی درسی نظام آموزش از راه دور می‌تواند به‌عنوان راهبرد و ابزار مؤثری در ارتقای کیفیت دورۀ آموزشی این نوع نظام آموزشی مورد استفاده قرار گیرد. هدف این پژوهش شناسایی و رتبه‌بندی مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش عالی از راه دور بود. داده‌ها و روش‌ها: در این پژوهش، از روش آمیخته استفاده شد که برای این منظور و با هدف شناسایی ابعاد و مؤلفه‌های مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی از رویکرد کیفی و برای رتبه‌بندی مؤلفه‌ها از روش توصیفی-پیمایشی بهره گرفته شد. مشارکت‌کنندگان ده نفر از متخصصان و اعضای هیئت‌علمی دانشگاه پیام نور در رشته‌های مرتبط بودند که با آنها مصاحبۀ نیمه‌ساختاریافته به عمل آمد. داده‌های حاصل از این مصاحبه‌ها مبنای ابزار پژوهش محقق گردید و روایی صوری و محتوایی آن بر اساس نظر صاحب‌نظران به تأیید رسیده و برای تحلیل داده‌ها در بخش کیفی از روش تحلیل محتوی و در بخش کمّی از روش ویکور فازی استفاده گردید. یافته‌ها: پژوهش حاضر چهار بُعد اصلی و هجده مؤلفۀ مؤثر بر کیفیت برنامۀ درسی در نظام آموزش از راه دور را شناسایی کرد. در میان این مؤلفه‌ها، شکل‌گیری مناسب هدف‌های آموزشی و رفتاری بر اساس مباحث درسی اهمیت بالایی داشت. همچنین دستیاب بودن اهداف آموزشی و درسی، تقسیم محتوای آموزشی به مباحث آغازین، اصلی و پایانی، و توجه به خودآموز بودن محتوا نیز در اولویت قرار گرفت. وجود و بهره‌گیری از مدل‌های آموزشی به‌روز و فناوری نوین در آموزش نیز مورد تأکید متخصصان بود. علاوه بر این، تناسب شیوه‌های ارزشیابی با سایر عناصر برنامۀ درسی و ارائۀ بازخورد فوری در ارزشیابی‌ها، اهمیت قابل توجهی داشتند. این نتایج نشان می‌دهد که هر یک از این مؤلفه‌ها به شکلی متفاوت بر کیفیت برنامۀ درسی تأثیر می‌گذارند و متخصصان به ترتیب اهمیت آنها را مشخص کرده‌اند. نتیجه‌گیری: ابعاد مختلفی مانند اهداف، محتوا، روش‌های آموزش و ارزشیابی و مؤلفه‌های زیرمجموعۀ آنها می‌تواند بر کیفیت عناصر برنامۀ درسی نظام آموزش از راه دور تأثیر بگذارد که بر این اساس پیشنهاد می‌شود برنامه‌ریزان این نوع نظام آموزشی در تنظیم برنامه‌های درسی آن به ابعاد و مؤلفه‌های احصاءشده از یافته‌های این پژوهش توجه بیشتری مبذول دارند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آموزش عالی؛ رتبه‌بندی؛ عناصر برنامۀ درسی؛ نظام آموزش از راه دور؛ ویکور فازی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Identification and Ranking of Factors Affecting Curriculum Quality in Distance Higher Education Systems Using Fuzzy VIKOR Technique | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Anvar Shahmohammadi1؛ Hamidreza Kamaliardkani2؛ Hamid Mortazavi3 | ||
| 1Department of Educational Sciences, Paym Noor University, Tehran, Iran | ||
| 2Department of higher Educational administration, Ardkan Branch, Islamic Azad University, Ardakan, Iran | ||
| 3Department of Educational Administration, Farhangian University, Tehran,, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and aim: Identifying the effective dimensions and components in the curriculum planning of the distance education system can be used as an effective strategy and tool in improving the quality of the educational course of this type of educational system. The aim of this research was to identify and rank the factors affecting the quality of the curriculum in the distance higher education system. Data and method: In this study, a mixed method was used, which for this purpose, a qualitative approach was used to identify the dimensions and components affecting the quality of the curriculum, and a descriptive-survey method was used to rank the components. The participants were 10 experts and faculty members of Payam Noor University in related fields, with whom semi-structured interviews were conducted. The data obtained from these interviews were used as the basis for the researcher's research tool, and its face and content validity were confirmed based on the opinions of experts. Content analysis was used for data analysis in the qualitative part and the fuzzy VICOR method was used in the quantitative part. Findings: The research findings led to the identification of 4 main dimensions and 18 components that affect the quality of the curriculum in the distance education system, and the components of appropriate formation of educational and behavioral goals based on course topics, availability of educational and course goals, division of educational content into initial, main, and final topics, attention to self-learning of the content, existence and use of up-to-date educational models in education, existence and use of up-to-date technology in education, existence of proportionality between evaluation methods with other elements of the curriculum, and immediate feedback of evaluation methods were respectively the most and least important among the components that affect the quality of the curriculum in this type of education system in the opinion of experts. Conclusion: Various dimensions such as goals, content, teaching and evaluation methods, and their sub-components can affect the quality of curriculum elements in the distance education system. Accordingly, it is suggested that those involved in this type of educational system pay more attention to the dimensions and components identified from the findings of this study when setting their curriculum. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Curriculum elements, distance education system, fuzzy logic, higher education, ranking | ||
| مراجع | ||
|
اکبری بورنگ، محمد، عجم، علی‌اکبر، جعفری ثانی، حسین، صابری، رضا، و شکوهی فرد، حسین. (۱۳۹۴). طراحی و اعتباربخشی الگوی تدریس مجازی باکیفیت در نظام آموزش عالی ایران. فصلنامه پژوهش‌های کیفی در برنامه درسی، ۱(۲)، ۷۳–۱۰۷. اوهانی زنوز، وحیده، یاری، جهانگیر، ادیب، یوسف، و دانشور زرین. (۱۴۰۱). طراحی الگوی مناسب ارزیابی کیفیت برنامۀ درسی الکترونیکی در آموزش عالی کشور. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۵(۱)، ۳۸۹–۴۰۰. زاهد بابلان، عادل، مهرآور، شهرام، کاظمی سلیم، و جاویدپور، مرتضی. (۱۴۰۲). ارزشیابی کیفیت آموزش الکترونیکی نظام آموزش عالی با استفاده از مدل ارزشیابی هلم در دوران پاندمی کرونا. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۵(۱)، ۱۴–۲۱. براری، نوری، اعلامی، فرنوش، رضایی‌زاده، مرتضی، و خراسانی، اباصلت. (۱۳۹۸). ارزشیابی از اهداف سطوح عالی یادگیری در محیط‌های یادگیری الکترونیکی (استانداردها و شاخص‌ها). آموزش و ارزشیابی، ۱۲(۴۵)، ۱۱۱–۱۳۲. ترک‌زاده، جعفر، آهنگری، مهدی، محمدی، مهدی، مرزوقی، رحمت‌الله، و هاشمی، ستار. (۱۳۹۸). بررسی مؤلفه‌های ارزیابی اثربخشی درونی دوره‌های آموزش الکترونیکی دانشگاهی. آموزش عالی ایران، ۱۱(۱)، ۱۲۵–۱۵۹. جاودانی، محمد، و اناری‌نژاد، عباس. (۱۳۹۷). ارزشیابی کیفیت عناصر برنامۀ درسی آموزش الکترونیکی در آموزش عالی ایران. پژوهش‌های برنامه درسی، ۸(۱)، ۱۰۴–۱۲۲. جعفری ثانی، حسین، سعیدی رضوانی، محمود، زارعی توچینی، محسن، و پاک‌مهر، حمیده. (۱۳۹۲). ویژگی‌های کلیدی برنامۀ درسی مبتنی بر آموزش الکترونیکی در آموزش عالی. آموزش عالی ایران، ۵(۲)، ۱۶۴–۱۸۷. جوادی، زینب سادات، و نوری حسن‌آبادی، کرامت‌اله. (۱۴۰۱). شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر آموزش بالینی در آموزش از راه دور دانشجویان پزشکی در پاندمی کرونا. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۴(۲)، ۳۹–۴۷. خطیبی، امین، سجادی، نصرالله، و سیف پناهی، جبار. (۱۳۹۰). مطالعۀ کیفیت خدمات آموزشی دانشکدۀ تربیت‌بدنی دانشگاه تهران از دیدگاه دانشجویان کارشناسی. مطالعات مدیریت ورزشی، ۸(۹)، ۷۷–۹۴. روشنی، حسن، فتحی واجارگاه، کوروش، و خراسانی، اباصلت. (۱۴۰۱). طراحی برنامۀ درسی نظام آموزش مجازی ایران بر اساس الگوی نُه‌گانه کلاین در دانشگاه شهید بهشتی در سال تحصیلی ۱۳۹۳-۱۳۹۲؛ موانع و چالش‌ها. راهبردهای آموزش در علوم پزشکی، ۱۵(۴)، ۳۰۹–۳۱۸. سراجی، فرهاد، عطاران، محمد، و علی عسگری، مجید. (۱۳۸۷). ویژگی‌های طرح برنامۀ درسی دانشگاه‌های مجازی ایران و مقایسۀ آن با الگوی راهنمای طراحی برنامۀ درسی دانشگاه مجازی. پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ۱۴(۴)، ۹۷–۱۱۴. شاهمحمدی، انور، و عزیزی، نعمت‌الله. (۱۴۰۱). شناسایی، تحلیل و اولویت‌بندی شاخص‌های مؤثر بر کیفیت در نظام آموزش از دور: مورد دانشگاه پیام نور. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی دانشگاه پیام نور، ۱۰(۱)، ۶۷–۸۸. عباسی کسانی، حامد، و شمس مورکانی، غلامرضا. (۱۳۹۷). سنتزپژوهی عوامل کلیدی موفقیت یادگیری الکترونیکی: ارائۀ یک الگو. فناوری آموزشی، ۱۳(۱)، ۱۳۳–۱۴۶. کاظمی قره‌چه، مهوش، و امین خدقی، مقصود. (۱۳۹۳). ارزشیابی کیفیت محتوای الکترونیکی از منظر دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد. فناوری اطلاعات و ارتباطات در علوم تربیتی، ۴(۴)، ۷۵–۹۳. محمدی، محمدعلی، خادم رضاییان، مجید، یوسفی، مسعود، و علی‌نژاد، مریم. (۱۴۰۳). ارزیابی وضعیت محیط یادگیری آموزش مجازی دانشجویان پزشکی دانشگاه علوم پزشکی مشهد با پرسشنامه DELES. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۶(۱)، ۷۵–۸۳. مصلحی، لیلی، و علی‌دوست قهفرخی. (۱۴۰۱). شناسایی و اولویت‌بندی عوامل مؤثر بر کیفیت یادگیری الکترونیکی دانشجویان رشتۀ تربیت‌بدنی در طی شیوع پاندمی کووید ۱۹. فصلنامه پژوهش و برنامه‌ریزی در آموزش عالی، ۲۸(۴)، ۲۰۱–۲۱۷. ملک‌زاده، سمنبر، نوه ابراهیم، عبدالرحیم، عبداللهی، بیژن، و ضماهنی، مجید. (۱۳۹۸). طراحی مدل ارتقاء برند آموزشی دانشگاه پیام نور. پژوهش در یادگیری آموزشگاهی و مجازی، ۶(۴)، ۶۱–۷۴. منتصری، محمدعلی، بادیه‌پیمای، زهره، شادفر، زهرا، پیشگیر، زهرا، و تقی‌زادگان‌زاده، محبوبه. (۱۴۰۲). ارزیابی اثربخشی آموزش مبتنی بر سناریو به دو روش حضوری و ترکیبی بر یادگیری دانشجویان اتاق عمل. پژوهش در آموزش علوم پزشکی، ۱۵(۴)، ۳۳–۴۱. میرغفوری، سید حبیب‌الله، شعبانی، اکرم، محمدی، خدیجه، و منصوری محمدآبادی، سلیمان. (۱۳۹۵). شناسایی و رتبه‌بندی عوامل مؤثر بر بهبود کیفیت خدمات آموزشی با استفاده از رویکرد تلفیقی ویکور فازی و مدل‌سازی ساختاری تفسیری (ISM). آموزش و ارزشیابی، ۹(۳۴)، ۱۳–۳۳. نجفی، حسن، سبحانی‌نژاد، مهدی، و جعفری هرندی، رضا. (۱۳۹۴). ارزیابی کیفیت برنامه‌های آموزشی دانشگاه پیام نور قم بر اساس الگوی (NADE-TDEC). مطالعات اندازه‌گیری و ارزشیابی آموزشی، ۵(۱۰)، ۸۹–۱۰۷. یاسینی، علی، و تابان، محمد. (۱۳۹۴). مطالعه اثربخشی دوره‌های آموزش مجازی از دیدگاه اساتید و دانشجویان (مورد مطالعه: دانشگاه تهران). انجمن آموزش عالی ایران، ۷(۴)، ۱۷۵–۱۹۸. Chen, L. Y., & Wang, T. C. (2009). Optimizing partners’ choice in IS/IT outsourcing projects: The strategic decision of fuzzy VIKOR. International Journal of Production Economics, 120(1), 233–242. https://doi.org/10.1016/j.ijpe.2008.07.022 Devi, K. (2011). Extension of VIKOR method in intuitionistic fuzzy environment for robot selection. Expert Systems with Applications, 38(11), 14163–14168. https://doi.org/10.1016/j.eswa.2011.04.215 Dias, C., André, J., dos Santos, E., Caldas, H., Brienze, S., Lima, A., & Fucuta, P. (2020). Blended learning methods in specialization graduate courses improve the knowledge gain metric. Journal of Education and Training Studies, 8(3), 1–9. Drozdova, A. A., & Gosova, A. I. (2017). Modern technologies of e-learning and its evaluation of efficiency. Procedia – Social and Behavioral Sciences, 237, 1032–1038. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2017.02.153 Ramkumar, P., & Vinayagamoorthy, P. (2020). Role of academic libraries in e-learning. Science, Technology and Development, 9(2), 1–9. Sato, S. N., Condes Moreno, E., Rubio-Zarapuz, A., Dalamitros, A. A., Yañez-Sepulveda, R., Tornero-Aguilera, J. F., & Clemente-Suárez, V. J. (2024). Navigating the new normal: Adapting online and distance learning in the post-pandemic era. Education Sciences, 14(1), Article 19. https://doi.org/10.3390/educsci14010019 Shahmohammadi, A., Taghipour, A., Azizi, N., & Ebrahimzadeh, I. (2018). A critical reflection of the appraisal indicators of distance education systems: A meta-synthesis. Interdisciplinary Journal of Virtual Learning in Medical Sciences, 9(2), 1–9. Strauss, A., & Corbin, J. (2017). Basics of qualitative research: Techniques and procedures for developing grounded theory. San Jose State University Publications. [Verify publisher and edition; the standard 4th edition is Corbin & Strauss, 2015, SAGE.] Yildiz, P., & İşman, A. (2016). Quality content in distance education. Universal Journal of Educational Research, 4(12), 2857–2862. https://doi.org/10.13189/ujer.2016.041220 | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 403 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 506 |
||