پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شمارهها | 533 |
| تعداد مقالات | 4,160 |
| تعداد مشاهده مقاله | 6,477,577 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,207,295 |
واکاوی مولفههای شخصیتی الگوهای دینی در ادبیات کودک گروه سنّی «الف و ب» | ||
| پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی | ||
| دوره 7، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 30-7 اصل مقاله (3.09 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/riet.2025.20124.1484 | ||
| نویسندگان | ||
| زهره موسی زاده* 1؛ مونا فریدی خورشیدی2؛ فاطمه ازدو3 | ||
| 1دانشیار، گروه علوم تربیتی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران | ||
| 2استادیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران | ||
| 3کارشناسی، گروه معارف اسلامی و علوم تربیتی، دانشگاه امام صادق(ع)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| «تربیت الگویی» بهعنوان یکی از کارآمدترین روشهای تربیتی بهسبب نقشآفرینی عینی و ملموس الگوها در فرایند یادگیری، بهویژه در دوران کودکی که عمدتاً یادگیری از مسیر مشاهده و همانندسازی رخ میدهد، همواره مورد توجه پژوهشگران تربیتی قرار گرفته است. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مولفههای شخصیتی الگوهای دینی در ادبیات کودک گروه سنّی «الف و ب» انجام شد. روش انجام پژوهش توصیفی- تحلیلی بوده و به منظور تجزیه و تحلیل دادهها از روش تحلیل مضمون استفاده گردید. جامعه پژوهش شامل کتابهای داستانی حوزه کودک در سه دسته پیامبران الهی، معصومین(ع) و فرزندان ایشان در گروههای سنّی «الف و ب» از سال 1390 تا 1402 بود. طبقهبندی یافتهها در سه مرحله پایه، سازماندهنده و فراگیر انجام شد. یافتههای پژوهش نشان داد که مولفههای شخصیتی الگوهای دینی در جامعه پژوهش شامل 10 مضمون اصلی «راهنمایی و هدایتگری»، «خداپرستی و نفی طاغوت»، «مشروعیت دینی»، «قدرتهای ماوراءبشری»، «حُسن خلق»، «مقبولیت اجتماعی»، «صبر در برابر سختیها»، «خیرخواهی»، «عدالتجویی» و «خردورزی» بوده است. در مجموع، بازنمایی اسوههای دینی از انسجام شخصیتی کافی برخوردار نبوده و تمرکز بیش از حد بر برخی ابعاد، چهرهای یکسویه و کاریکاتوری از الگوها پدید آورده است. همچنین برخی روایتها بدون در نظر گرفتن سطح درک عاطفی و شناختی کودک ارائه شده و از پیوند معناداری با دنیای واقعی او برخوردار نیستند. نتایج پژوهش بیانگر این است که بازنمایی فعال و الهامبخش از الگوها، ایجاد ارتباط معنادار میان روایتها و زندگی کودک و بهرهگیری از نمونههای معاصر میتواند به تعادل محتوایی و اثرگذاری بیشتر تربیت الگویی در ادبیات کودک منجر شود. | ||
| کلیدواژهها | ||
| تربیت؛ الگوهای دینی؛ تحلیل مضمون؛ ادبیات کودک؛ گروه سنّی «الف و ب» | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Components of Religious Role Models in Children’s Literature for the Age Group “A and B” | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Zohre Mousazade1؛ Mona Faridi Khorshidi2؛ Fateme Azdo3 | ||
| 1Associate Professor, Department of Educational Sciences, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran | ||
| 2Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran | ||
| 3Bachelor, Department of Islamic Studies and Educational Sciences, Imam Sadiq University (AS), Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| “Model‑based education” (or “pedagogy of modeling”) is regarded as one of the most effective educational approaches because of the concrete, tangible role that models play in the learning process—especially during childhood, when learning occurs primarily through observation and imitation. The present study was conducted to explore the personality components of religious role models in children’s literature for the age group “A and B.” The research design was descriptive‑analytical, and thematic analysis was employed for data examination. The study population comprised children’s storybooks in three categories—Divine Prophets, the Imams (peace be upon them), and their offspring—within the age groups “A and B” published from 1390 to 1402 (2011–2023). Classification of the findings proceeded in three levels: basic, organizing, and comprehensive. The results indicated that the personality components of the religious role models in the corpus consist of ten main themes: guidance and leadership, theism and repudiation of tyranny, religious legitimacy, transcendent powers, moral excellence, social acceptance, patience amid adversity, altruism, justice‑seeking, and prudence. Overall, the representation of religious exemplars lacks sufficient personality cohesion, and an excessive focus on certain dimensions yields a one‑dimensional, caricatured portrait of the role models. Moreover, some narratives are presented without regard to children’s emotional and cognitive comprehension levels and therefore do not maintain a meaningful connection to the child’s real world. The findings suggest that an active and inspiring representation of role models, the establishment of meaningful links between narratives and children’s everyday life, and the incorporation of contemporary examples can provide a more balanced content structure and enhance the efficacy of model‑based education in children’s literature. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| model based education, religious role models, thematic analysis, children’s literature, age group “A and B” | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابن فارس (1399ق). معجم مقاییس اللغة. تحقیق عبد السلام محمد هارون. دارالفکر، ج1.
ابنمنظور، محمد (1414ق). لسان العرب. بیروت: دار صار، ج14.
امامی، محمد (1395). نگاهی قرآنی به نقش الگو در تربیت اقتصادی فرزندان. آموزههای قرآنی، 15(23)، ص106-79.
پسندیده، عباس (1387). معاصرسازی اسوههای دینی. مطالعات راهبردی زنان، 11(42)، ص103-131.
حسینی، سید بشیر (1391). کارکرد الگویی شخصیتپردازی بر مخاطب؛ مطالعه موردی عروسک باربی. دین و ارتباطات، 19(1)، ص5-35.
خوینژاد، غلامرضا؛ رجایی، علیرضا (1402). نظریههای رشد: مفاهیم و کاربردها (ویلیام کربن). تهران: رشد.
راغب اصفهانی، ابوالقاسم حسین بن محمدبن مفضل (1404). المفردات فی غریب القرآن. دفتر نشر الکتاب، ج1، چاپ دوم.
راوک، امیر (1400). بررسی اثربخشی روش الگویی در تربیت دینی جوانان از منظر قرآن و حدیث. پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، 3(29)، ص72-83.
رمضانی، فاطمه؛ حیدری، مسعود (1391). روشهای تربیت اجتماعی کودک براساس قرآن و نهجالبلاغه. پژوهش در برنامهریزی درسی، 9(6)، ص1-19.
زینالعابدینی، پیام؛ ولیپور، مهناز (1402). کاربست قهرمانپروری در سینمای کودک و نوجوان پس از انقلاب براساس الگوی سفر قهرمان (مورد مطالعه: فیلمهای بچههای آسمان و من ترانه پانزده سال دارم). رسانه، 34(4)، ص127-158.
سیف، علیاکبر (1399). روانشناسی پرورشی نوین: روانشناسی یادگیری و آموزش. تهران: دوران، چاپ هفتاد و دوم.
شریفی، عنایت (1388). بررسی تطبیقی روشهای تعلیم و تربیت کودک در نظام تربیتی اسلام و پراگماتیسم. آموزههای تربیتی در قرآن و حدیث، 5(1)، ص23-42.
شیخ طوسی، محمد (بیتا). التبیان فی تفسیر القرآن. بیروت: احیاء التراث العربی، ج8.
طباطبایی، سید محمدحسین (1387). ترجمه تفسیر المیزان. ترجمه سید محمدباقر موسوی. قم: جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، دفتر انتشارات اسلامی، ج16.
عباسیمقدم، مصطفی (1371). نقش اسوهها در تبلیغ و تربیت. تهران: چاپ و نشر سازمان تبلیغات اسلامی.
قائمیمقدم، محمدرضا (1382). روش الگویی در تربیت اسلامی. معرفت، 12(69)، ص25-37.
قجری، حسینعلی؛ محسنی پشتمساری، سمیه (1401). تحلیلی بر نقش شخصیتهای کارتونی غیرایرانی در الگوپذیری فرهنگی کودکان از منظر والدین (جمعیت مورد مطالعه: والدین کودکان 6 تا 12 سال شهر صومعهسرا). جامعهپژوهی فرهنگی، 13(2)، ص89-118.
قرائتی، محسن (1387). تفسیر نور. تهران: مرکز فرهنگی درسهایی از قرآن، ج9.
کامیابی، محمدمهدی؛ طارمیراد، حسن؛ خالقیان، فضلالله (1397). تأملی در معناشناسی واژه «اسوه» در قرآن و حدیث. علوم حدیث، 23(2)، ص33-59.
کاویانی، محمد؛ نظری، مصطفی (1401). کاربست روش تحلیل مضمون در بررسی و مقایسه جایگاه «فکر» در روانشناسی قرآن بنیان. روششناسی علوم انسانی، 28(110)، ص53-70.
محمدی ریشهری، محمد (1393). دانشنامه قرآن و حدیث. قم: موسسه علمی فرهنگی دارالحدیث، ج4.
محمدی سیف، معصومه؛ عارف، محمد (1397). لزوم تربیت دینی کودک و ارائه راهکارهای عملی برای خانواده. مطالعات تربیتی و اجتماعی قرآن و عترت، 1(1)، ص67-102.
محمدی، مهدی؛ آزاده، فریدون؛ بابالحوائجی، فهیمه (1389). نقش ادبیات در شکلگیری شخصیت کودکان و نوجوانان با تاکید بر گرایشهای دینی و اخلاقی. تربیت اسلامی، 5(10)، ص101-120.
مرادیان، آرش؛ نوریزاد، داوود (1397). بررسی و بازکاوی آموزشهای پیشدبستانی و نقش آن در رشد مهارتهای کودکان. پیشرفتهای روانشناسی، علوم تربیتی و آموزش و پرورش، 1(5)، ص1-8.
مطهری، مرتضی (1390). مجموعه آثار. صدرا، ج27.
مظفری، زینب؛ سیفیکناری، فاطمه (1399). تاثیر الگو در تربیت عبادی کودک. مطالعات دینپژوهی، 4(7)، ص44-33.
مغنیه، محمدجواد (1424ق). التفسیر الکاشف. دار الکتاب الإسلامی، ج7.
مکارم شیرازی، ناصر؛ آشتیانی، محمدرضا (1374). تفسیر نمونه. تهران: دار الکتب الإسلامیة، ج24، 12-13.
موسیزاده، زهره؛ فریدی خورشیدی، منا؛ پورمحمد، طیبه (1403). واکاوی ویژگیهای الگوی قهرمان با رویکرد اسلامی در ادبیات کودکان دوره ابتدایی. نظریه و عمل در تربیت معلمان، 10(ویژهنامه)، ص177-196. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 108 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 76 |
||