پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,414 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,324,079 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,815,801 |
تحلیل محتوا فصل دوم (حواس) از کتاب زیست شناسی پایه یازدهم بر اساس الگوی خلاقیت گیلفورد | ||
| پژوهش در آموزش علوم تجربی | ||
| دوره 11، شماره 41، دی 1404، صفحه 19-30 اصل مقاله (623.57 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/basic.2026.19115.1537 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه طاهرحقیقی* 1؛ اعظم غلامی2 | ||
| 1دانشگاه فرهنگیان مرکز آموزش عالی شهید شرافت | ||
| 2دانشگاه فرهنگیان تهران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای فصل دوم (حواس) از کتاب زیست‌شناسی پایه یازدهم بر اساس مدل خلاقیت گیلفورد انجام شد. این مدل شامل چهار مؤلفه اصلی حافظه شناختی، تفکر همگرا، تفکر واگرا و تفکر ارزشیاب است که ابعاد مختلف تفکر و خلاقیت دانش‌آموزان را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. مطالعه حاضر از نوع توصیفی-کاربردی و با رویکرد تحلیل محتوای کمی طراحی شد. جامعه پژوهش شامل کل محتوای فصل «حواس» کتاب زیست‌شناسی پایه یازدهم دوره دوم متوسطه (چاپ 1404-1403) بود و ابزار گردآوری داده‌ها، فرم محقق‌ساخته بر اساس مؤلفه‌های خلاقیت گیلفورد بود که روایی آن توسط پنج نفر از کارشناسان تعلیم و تربیت و اساتید زیست‌شناسی تأیید شد. برای بررسی پایایی، دو کدگذار مستقل ۲۰٪ از داده‌ها را به‌طور جداگانه کدگذاری کردند و میزان توافق آن‌ها با استفاده از روش توافق بین کدگذاران ارزیابی شد. برای تحلیل داده‌ها، محتوای فصل به سه بخش متن، تصاویر و فعالیت‌ها تقسیم شد و هر واحد محتوا به‌صورت جمله به جمله با مؤلفه‌های خلاقیت کدگذاری گردید. نتایج نشان داد از مجموع 220 واحد کدگذاری شده، 106 واحد (48%) مربوط به حافظه شناختی، 68 واحد (31%) به تفکر همگرا، 25 واحد (11.5%) به تفکر واگرا و 21 واحد (9.5%) به تفکر ارزشیاب اختصاص یافته است. این یافته‌ها نشان می‌دهد که کتاب مورد بررسی تأکید بیشتری بر حافظه شناختی دارد و سایر ابعاد خلاقیت، به‌ویژه تفکر واگرا و ارزشیاب، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند. این نتایج می‌توانند به طراحان محتوای آموزشی، معلمان و برنامه‌ریزان درسی در جهت تقویت فعالیت‌های خلاقانه و توسعه تفکر واگرا و ارزشیاب در کتاب‌های درسی کمک کنند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تحلیل محتوا؛ خلاقیت؛ مدل گیلفورد؛ زیست شناسی پایه یازدهم؛ فصل حواس | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Content Analysis of Chapter Two (Senses) in Eleventh-Grade Biology Textbook Based on Guilford’s Creativity Model | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study aimed to conduct a comprehensive content analysis of Chapter 2 (Senses) of the 11th-grade biology textbook based on Guilford’s creativity model. This model consists of four main components: cognitive memory, convergent thinking, divergent thinking, and evaluative thinking, which collectively assess various aspects of students’ thinking and creative abilities. The research is descriptive-applied in nature and employs a quantitative content analysis approach to systematically examine the extent to which these components are represented in the textbook. The population included the entire content of the “Senses” chapter of the 11th-grade biology textbook (2024–2025 edition). Data collection was conducted using a researcher-made coding form specifically designed based on Guilford’s creativity components, whose content validity was confirmed by five experts in educational sciences and university-level biology faculty members. To ensure reliability, two independent coders randomly coded 20% of the data, and inter-coder agreement was evaluated, confirming the consistency of the coding process. For the analysis, the chapter content was divided into three main sections: textual content, images, and learning activities. Each content unit was systematically coded sentence by sentence according to the four creativity components. The findings revealed that out of a total of 220 coded units, 106 units (48%) corresponded to cognitive memory, 68 units (31%) to convergent thinking, 25 units (11.5%) to divergent thinking, and 21 units (9.5%) to evaluative thinking. These results indicate that the textbook places greater emphasis on cognitive memory, while other aspects of creativity, particularly divergent and evaluative thinking, receive considerably less attention. The study highlights the necessity of including more activities and tasks in textbooks that promote creative thinking and higher-order cognitive skills. This has practical implications for teachers in designing instructional strategies that enhance student engagement, critical thinking, problem-solving, and creativity. Furthermore, the findings offer valuable insights for curriculum developers and educational content designers to improve textbooks and instructional materials to better foster creativity, innovative thinking, and holistic intellectual development. By aligning textbook content with modern educational practices that encourage divergent and evaluative thinking, educational stakeholders can help students develop balanced cognitive and creative skills. Overall, this research contributes to understanding the current representation of creativity in biology textbooks and provides recommendations for promoting a more comprehensive approach to teaching and learning in science education, which supports both knowledge acquisition and the development of essential creative skills in students. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Content Analysis, Creativity, Guilford’s Model, 11th Grade Biology, Chapter on Senses | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 271 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 182 |
||