پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,414 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,324,075 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,815,800 |
تحلیل میزان پاسخ‌دهی کتاب علوم پایه پنجم به کج‌فهمی‌های علمی دانش‌آموزان با بهره‌گیری از روش آنتروپی شانون | ||
| پژوهش در آموزش علوم تجربی | ||
| دوره 11، شماره 41، دی 1404، صفحه 31-46 اصل مقاله (842.55 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/basic.2026.21464.1568 | ||
| نویسنده | ||
| مبینا علائی بخش* | ||
| دانشگاه فرهنگیان مازندران، مرکز آمل | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف تحلیل محتوای کتاب درسی علوم پایه پنجم ابتدایی براساس میزان پاسخ‌گویی به کج‌فهمی‌های علمی انجام گرفته است. اهمیت این مطالعه از آن جهت است که بسیاری از کج فهمی‌ها، حتی پس از آموزش، در ذهن دانش آموزان باقی می‌مانند و می‌توانند یادگیری عمیق مفاهیم علمی را مختل کنند، همچنین باعث شکل‌گیری برداشت‌های سطحی و نادرست می‌شوند. باتوجه به نقش محوری کتاب‌های درسی در انتقال دانش و شکل‌دهی به مدل‌های ذهنی دانش‌آموزن،بررسی دقیق محتوای کتاب و شناسایی میزان توجه به کج‌فهمی‌ها ثروری است. این پژوهش توصیفی و از نوع تحلیل محتوا با به‌کارگیری روش آنتروپی شانون برای سنجش اهمیت و تاثیر هر مولفه استفاده شد. جامعه آماری پژوهش شامل تمامی دروس کتاب علوم پنجم ابتدایی می‌باشد. ابزار پژوهش شامل چک‌لیستی براساس چهار‌حوزه شامل متن درس، تصاویر، پرسش‌ها و فعالیت‌های علمی گردآوری شده است. برای هر شاخص، مقیاسی پنج درجه‌ای (0 تا 1) در نظرگرفته شد تا بتوان به دقت میزان پاسخ‌گویی به کج فهمی‌ها را ارزیابی کرد. نتایج این پژوهش نشان داده است‌که پرسش‌ها با ضریب اهمیت ۰/۲۵۱۴ دارای بیشترین میزان پاسخ‌گویی به کج‌فهمی‌های علمی هستند، در حالی که تصاویر با ضریب اهمیت ۰/۲۴۶۱کمترین نقش را در این زمینه ایفا کرده‌اند. به طور کلی میان چهار حوزه مورد بررسی، توازن کافی در پاسخ‌گویی به کج‌فهمی‌ها مشاهده نشد و سطح کلی پاسخ‌دهی نیز در حد مطلوب ارزیابی نگردید. این یافته‌ها بیانگر این است که امکان باقی ماندن کج‌فهمی‌های علمی در ذهن دانش‌آموزان وجود دارد. بر این اساس، بازنگری در چهار حوزه متن درس، تصاویر، پرسش‌ها و فعالیت‌ها ضروری است تا امکان پاسخ‌گویی متوازن به کج‌فهمی‌های علمی فراهم گردد و در نهایت به دستیابی به یادگیری مؤثرتر کمک شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تحلیل محتوا؛ کتاب درسی علوم؛ کج‌فهمی‌های علمی؛ آنتروپی شانون؛ پاسخ‌دهی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Analyzing the Responsiveness of the Fifth-Grade Science Textbook to Students' Scientific Misconceptions Using Shannon's Entropy Method | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Mobina Alaeibakhsh | ||
| Farhangian University, Mazandran, Amol | ||
| چکیده [English] | ||
| This study aimed to analyze the content of the fifth-grade elementary science textbook based on the extent to which it addresses students’ scientific misconceptions. The importance of this research lies in the fact that many misconceptions remain in students’ minds even after instruction and can hinder the deep understanding of scientific concepts. These misconceptions may also lead to superficial or incorrect interpretations of scientific phenomena. Considering the central role of textbooks in transferring knowledge and shaping students’ mental models, it is essential to examine the content of textbooks and determine the extent to which they respond to common scientific misconceptions. The present study is descriptive in nature and was conducted using the content analysis method. Shannon entropy was employed to determine the relative importance and impact of each component examined in the study. The statistical population included all lessons in the fifth-grade elementary science textbook. The research instrument consisted of a researcher-made checklist developed based on four main domains: lesson texts, images, questions, and scientific activities. These domains were selected because they represent the primary instructional elements through which scientific concepts are presented and reinforced in the textbook. To evaluate the extent to which each component addresses misconceptions, a five-point scale ranging from 0 to 1 was designed. This scale allowed for a more precise assessment of how effectively each domain contributes to identifying, confronting, or correcting students’ misconceptions. The collected data were analyzed using Shannon entropy to determine the weight and significance of each domain in addressing misconceptions. The results of the study indicated that the domain of questions, with an importance coefficient of 0.2514, showed the highest level of responsiveness to scientific misconceptions. In contrast, images, with an importance coefficient of 0.2461, played the least significant role in addressing misconceptions. Overall, the findings revealed that there is no sufficient balance among the four examined domains in responding to students’ misconceptions, and the overall level of responsiveness was not considered satisfactory. These findings suggest that scientific misconceptions may remain in students’ minds due to insufficient attention within the textbook content. Therefore, revising the four domains of lesson texts, images, questions, and activities is necessary to ensure a more balanced and effective response to scientific misconceptions. Such improvements can ultimately contribute to deeper conceptual understanding and more effective science learning among elementary school students. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Content Analysis, Science Textbook, Scientific Misconceptions, Shannon's Entropy, Responsiveness | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 260 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 155 |
||