پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 560 |
| تعداد مقالات | 4,461 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,442,976 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,891,144 |
النظریة التواصلیة فی النحو دراسة تأصیلیة بین سیبویه و جاکوبسن | ||
| بحوث فی تعلیم اللغة العربیة و آدابها | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 07 مرداد 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/alle.2026.20754.1298 | ||
| نویسندگان | ||
| هایده عچرش* 1؛ قادر پریز2؛ بیژن کرمی میر عزیزی3 | ||
| 1دانشجوی دکتری زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشکاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشکاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| 3دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی، دانشکاه علامه طباطبایی، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| تختص نظریة التواصل بالدراسة العلمیة لعملیة نقل المعلومات وتحلیل تبادل الرسائل. ومن أبرز نماذجها النموذج الستة لعناصر التواصل عند رومان یاکوبسون. یهدف هذا البحث إلى إجراء مقارنة بین رؤیة سیبویه فی النحو العربی ورؤیة یاکوبسون فی نظریة التواصل، مع تجاوز مسألة التأثیر التاریخی المباشر. تکشف الدراسة أن استمراریة التواصل مشروطة بوجود رمز لغوی مشترک (قواعد ومعاییر) یضمن فهم الرسالة فهماً صحیحاً فی سیاق محدد. ویؤدی النحو العربی عند سیبویه دوراً محوریاً فی تشکیل هذا الرمز الذهنی من خلال وضعه قواعد صارمة لترکیب الجمل والعلاقات الدلالیة. توصل البحث إلى أن سیبویه قدم رؤیة تطبیقیة لمفاهیم التواصل فی إطار قواعد اللغة العربیة، بینما قدم یاکوبسون نموذجاً نظریاً شاملاً قابلاً للتطبیق على مختلف اللغات. وبذلک یمکن اعتبار فکر سیبویه تحلیلاً عمیقاً لکیفیة عمل "الشیفرة" فی اللغة العربیة، مما یعزز ویفصل أحد العناصر الأساسیة فی نظریة یاکوبسون. یقدم سیبویه رؤیته التطبیقیة عبر أمثلة نحویة تُظهر اهتمامه بالتفاعل الاجتماعی وأثره فی القواعد، حیث یدمج العوامل غیر اللغویة (کالسیاق الثقافی والنفسی) بعمق. فی حین یرکز یاکوبسون فی نموذجه النظری على البنیة الوظیفیة للرسالة، ویذکر العوامل غیر اللغویة ضمن "السیاق المرجعی" فحسب. بشکل عام، تنظر الدراسة إلى سیبویه على أنه یعامل اللغة ککائن حی یتأثر ببیئته الاجتماعیة (رؤیة أفقیة)، بینما یعاملها یاکوبسون کعنصر ضمن نموذج تحلیلی یفسر آلیة نقل الرسالة (رؤیة رأسیة). | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| مقارنة؛ النظریة التواصلیة؛ اللغة؛ النحو العربی؛ سیبویه؛ جاکوبسن | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Comparative Study of Communication Theory: Sībawayh and Jakobson | ||
| نویسندگان [English] | ||
| haydah echresh1؛ Qadir Pariz2؛ Bijan Karami Miraziz3 | ||
| 1Ph.D. Student, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran | ||
| 3Associate Professor, Department of Arabic Language and Literature, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Communication theory studies information transfer. A key model is Roman Jakobson's six-element framework. This research compares Sibawayh's Arabic grammar perspective with Jakobson's theory, focusing on conceptual parallels, not historical influence.The study finds that successful communication requires a shared linguistic code. Sibawayh's Arabic grammar provides this code through strict syntactic and semantic rules, ensuring message clarity in context. Thus, his work offers a practical, language-specific application of communication principles.In contrast, Jakobson presents a universal theoretical model. Sibawayh's analysis can be seen as a deep exploration of the "code" element within Jakobson's broader scheme. Sibawayh integrates social and contextual factors (cultural, psychological) directly into his grammatical explanations, showing language as a dynamic, socially-embedded system (a horizontal view). Jakobson's model, however, primarily focuses on the functional structure of the message itself, situating non-linguistic factors mainly within the "referential context" component (a more vertical, analytical view) .In summary, while Jakobson provides a general map of communication, Sibawayh offers a detailed, grounded analysis of the linguistic code specific to Arabic, enriching our understanding of a core component in communication theory from a distinct, application-oriented standpoint. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| comparison, communication theory, language, Arabic grammar, Sibawayh, Jakobson | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 98 |
||