پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 560 |
| تعداد مقالات | 4,442 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,406,394 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,863,036 |
جایگاه دولت در تربیت کودک بر مبنای ولایت، امور حسبه و مصلحت عامه کودک | ||
| پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/riet.2026.23514.1739 | ||
| نویسندگان | ||
| فاطمه مشایخی1؛ فائزه عظیم زاده اردبیلی* 2؛ احمد علی قانع3 | ||
| 1دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی - دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران - تهران - ایران. | ||
| 2دکتری و دانشیار، رشته فقه و حقوق، دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران، تهران، ایران. | ||
| 3دکتری و استاد، رشته فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع)، تهران، ایران. | ||
| چکیده | ||
| اسلام، اهمیت زیادی برای تربیت کودکان قائل بوده و برحفظ حقوق و صیانت از رشد همه‌جانبه آنان تأکید دارد. شریعت مقدس در آیات و روایات، راهکارهایی را جهت تربیت صحیح و جلوگیری از انحراف نسل آینده ارائه نموده است. در این راستا، از آن‌جایی که تعیین مرز نظارتی دولت در حیطه تربیت کودک از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است، این پژوهش در نظر دارد ضمن واکاوی مفاهیم «ولایت»، «امور حسبه» و «مصلحت کودک»، با پاسخ به این پرسش اصلی که چگونه ابزارهای فقهی می‌توانند بدون نقض حریم خانواده، مشروعیت‌بخش مداخله دولت در تربیت باشند، چارچوب مداخله دولت در قالب تعادل میان حق طبیعی والدین و وظیفه حاکمیت را تبیین نماید. پژوهش حاضر از حیث روش، کتابخانه‌ای– اسنادی و از نظر هدف، بنیادی– کاربردی می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد که بر مبنای امور حسبیه با رویکرد مضیق، دولت به‌عنوان «ناظر عالیه»، تنها در صورت قصور، انحراف یا ناتوانی والدین و نقض صریح مصلحت کودک، برای نمونه در موارد کودک‌آزاری، ترک انفاق، رهاکردن طفل یا ممانعت از درمان ضروری، حق ورود دارد. اما بر مبنای ولایت عامه یا مطلقه فقیه، قلمرو مداخله دولت گسترده‌تر است و سیاست‌گذاری پیشینی را در برمی‌گیرد. نتایج تحقیق نشانگر آن است که مصلحت کودک، به‌عنوان معیار حاکم در تعارض میان اختیارات والدین و وظایف دولت، باید با سنجش کارشناسی و رعایت ضرورت و تناسب احراز شود. بر این اساس، هرچند مسئولیت تربیت کودک نخست بر عهده خانواده است، دولت نیز متناسب با مبنای فقهی پذیرفته‌شده، وظیفه حمایت، نظارت و تضمین حق کودک بر تربیت شایسته را بر عهده دارد. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| تربیت کودک؛ ولایت حاکم؛ امور حسبه؛ ولایت قهری؛ مصلحت کودک | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| The Position of the State in Child Upbringing Based on Wilāyah, Ḥisbah, and the Public Interest of the Child | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Fatemeh Mashayekhi1؛ Faezeh Azimzadeh Ardebili2؛ Ahmad Ali Ghane3 | ||
| 1Ph.D student, Jurisprudence & Fundamental of Islamic Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran. | ||
| 2PhD, Associate Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Law, Imam Sadiq University (Women’s Campus), Tehran, Iran. | ||
| 3PhD, Professor of Islamic Jurisprudence and Law, Imam Sadiq University, Tehran, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Islam places immense importance on the upbringing and transcendence of children, emphasizing the protection of their rights and holistic development. Sacred Sharia provides frameworks through Quranic verses and Hadith to ensure proper upbringing and prevent future deviations. Given the critical need to define the boundaries of state oversight in child-rearing, this research explores the concepts of “Guardianship” (Wilayah), “Hasbi Affairs” (Umur al-Hasbiyya), and “the Best Interest of the Child.” It addresses a central question: How can jurisprudential instruments legitimize state intervention without infringing upon the sanctity of the family? The study aims to delineate a framework for state intervention that balances the natural rights of parents with the duties of sovereignty. Using a library-based, documentary, and fundamental-applied approach, the findings reveal that under the restrictive “Hasbi” framework, the state acts as a “superior supervisor,” intervening only in cases of parental negligence, deviation, or failure (e.g., child abuse, withholding support, or preventing essential medical care). Conversely, under “General Guardianship” (Wilayah al-Ammah), the state’s scope expands to include proactive policymaking. Ultimately, the “Best Interest of the Child” serves as the decisive criterion in resolving conflicts between parental authority and state duties, requiring expert assessment and the principles of necessity and proportionality. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Child Upbringing, Guardianship of the Ruler (Wilāyat al-Ḥākim), Ḥisbah, Compulsory Guardianship (Wilāyah Qahriyyah), Best Interests of the Child | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 47 |
||