پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شمارهها | 552 |
| تعداد مقالات | 4,376 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,176,391 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,729,314 |
مروری بر رویکردهای نوین و کاربستهای عملی آموزش مسئلهمحور در پرورش خلاقیت دانشجویان شیمی | ||
| پژوهش در آموزش شیمی | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 شهریور 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله مروری | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/chemedu.2026.23749.1439 | ||
| نویسنده | ||
| علی صبوری* | ||
| مرکز تحقیقات بیوشیمی و بیوفیزیک دانشگاه تهران | ||
| چکیده | ||
| پیشینه و اهداف: آموزش سنتی شیمی، با تأکید بر حفظ طوطیوار مفاهیم و راهحلهای از پیش تعیینشده، غالباً از پرورش تفکر واگرا و خلاقیت دانشجویان غافل میماند. در مقابل، رویکردهای نوین یادگیری مبتنی بر مسئله با قراردادن دانشجویان در موقعیتهای واقعی و مبهم، آنان را به جستوجوی راهحلهای چندگانه و نوآورانه ترغیب میکنند. هدف این مقاله مروری، تحلیل مبانی نظری، شواهد تجربی و نمونههای عینی از کاربست آموزش مسئله‑محور برای تقویت خلاقیت در دورههای شیمی دانشگاهی است. روشها: این پژوهش با جستجوی نظاممند در پایگاههای مختلف اطلاعات علمی، به ویژه در یک دهه اخیر، با کلیدواژههای یادگیری مبتنی بر مسئله، خلاقیت و آموزش شیمی انجام شد. آنگاه، مقالاتی که بر اساس ارتباط مستقیم با آموزش شیمی و سنجش خلاقیت انتخاب و تحلیل شدند. یافتهها: مرور منابع به دستآمده نشان میدهد که طراحی مسئلههای باز و چندرشتهای در شیمی (مانند بهینهسازی سنتز سبز، شبیهسازی آلودگی آب با غلظتهای نامعلوم، یا طراحی یک حسگر شیمیایی کمهزینه) به طور معناداری مؤلفههای سیالی، انعطافپذیری و بسط ایده را افزایش میدهد. همچنین روشهایی همچون «مسئلهمحوری مبتنی بر پرسش متوالی»، «ارائه مسئله در قالب نقشآفرینی» و «تلفیق شبیهسازهای تعاملی با سناریوهای مسئلهدار» بیشترین تأثیر را بر خلاقیت دانشجویان داشتهاند. علاوه بر این، مطالعات نشان میدهد که تغییر نقش استاد از انتقالدهنده به تسهیلگر و استفاده از ارزشیابی فرایند‑محور (مانند پوشه کار خلاقیت) به کاهش اضطراب ارزیابی و افزایش ریسکپذیری فکری دانشجویان کمک میکند. نتیجهگیری: آموزش مسئله‑محور در شیمی، اگر با مسئلههای معنیدار و بستر ارزیابی منعطف همراه شود، میتواند، همزمان با ارتقای یادگیری مفهومی، بستر پرورش خلاقیت علمی را فراهم آورد. پیشنهاد میشود، برنامههای درسی شیمی در دانشگاه فرهنگیان و سایر مراکز آموزش عالی، واحدهای «حل مسئله خلاق» را به صورت اجباری و با ارزشیابی کیفی بازتعریف کنند. همچنین طراحی بانک مسئلههای باز ملی برای دروس مختلف شیمی، بهویژه شیمی عمومی ضروری به نظر میرسد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| آموزش مسئله‑محور؛ خلاقیت؛ آموزش شیمی؛ دانشجویان شیمی؛ رویکردهای نوین تدریس | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A Review of Novel Approaches and Practical Applications of Problem-Based Learning in Fostering Creativity among Chemistry Students | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Ali Akbar Saboury | ||
| Institute of Biochemistry and Biophysics, University of Tehran, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objective: Traditional chemistry education, with its emphasis on rote memorization of concepts and predetermined solutions, often neglects the development of divergent thinking and creativity among students. In contrast, novel problem-based learning approaches, by placing students in authentic and ill-structured situations, encourage them to seek multiple and innovative solutions. This review article aims to analyze the theoretical foundations, empirical evidence, and concrete examples of implementing problem-based education to enhance creativity in university-level chemistry courses. Methodology: This research was conducted through a systematic search of various scientific databases, particularly over the last decade, using the keywords ‘problem-based learning’, ‘creativity’, and ‘chemistry education’. The articles were then selected and analyzed based on their direct relevance to chemistry education and the assessment of creativity. Findings: The review of the retrieved sources indicates that the design of open-ended and interdisciplinary problems in chemistry, such as optimizing green synthesis, simulating water pollution with unknown concentrations, or designing a low-cost chemical sensor, significantly enhances the components of fluency, flexibility, and elaboration of ideas. Furthermore, methods such as ‘sequential questioning-based problem-solving’, ‘problem presentation through role-playing’, and ‘integrating interactive simulations with problem scenarios’ have demonstrated the greatest impact on students’ creativity. Additionally, studies show that shifting the instructor’s role from transmitter to facilitator, along with employing process-oriented assessment (e.g., creativity portfolios), helps reduce evaluation anxiety and increase students’ intellectual risk-taking. Conclusion: Problem-based education in chemistry, when accompanied by meaningful problems and a flexible assessment framework, can simultaneously enhance conceptual learning and provide a foundation for cultivating scientific creativity. It is recommended that chemistry curricula at Farhangian University and other higher education institutions redefine ‘creative problem-solving’ courses as mandatory offerings with qualitative evaluation. Furthermore, the development of a national bank of open-ended problems for various chemistry courses, particularly general chemistry, appears essential. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Problem-based learning, Creativity, Chemistry education, Chemistry students, Novel teaching approaches, Divergent thinking, Instructional innovation, Higher education | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||