پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 561 |
| تعداد مقالات | 4,460 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,467,408 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,905,712 |
نگرشی نو به «ادبیات جهان» در کتاب‌های فارسی وزارت آموزش و پرورش (تحلیل تطبیقی دورۀ ابتدایی، متوسطۀ اول و دوم) | ||
| پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی | ||
| دوره 7، شماره 3، مهر 1405، صفحه 35-50 اصل مقاله (715.74 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/rpllp.2026.22851.1336 | ||
| نویسندگان | ||
| نفیسه سادات دارستانی فراهانی1؛ لیلا پژوهنده* 2 | ||
| 1دانش‌آموختۀ کارشناسی ارشد، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| 2دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکده ادبیات، دانشگاه قم، قم، ایران. | ||
| چکیده | ||
| زمینه و اهداف: «ادبیات جهان» در کتاب‌های درسی افزون بر اهمیت و جذابیت، فرصت مغتنمی برای آشنایی با ادبیات و فرهنگ جهانی در اختیار دانش آموزان قرار می دهد. این پژوهش با تمرکز بر ادبیات جهان در کتب فارسی ابتدایی و متوسطه، به تحلیل جایگاه ملی و جهانی، درون مایه ، توزیع شعر و داستان در متون برگزیده و پراکندگی جغرافیایی و تاریخی شاعران و نویسندگان می‌پردازد. روش‌ها: پژوهش حاضر با هدف کاربردی و به شیوۀ توصیفی - تحلیلی انجام شده است. یافته‌ها: یافته‌های تحقیق نشان میدهد که از ادبیات برخی کشورهای اروپایی و آسیایی و آمریکا نمونه‌هایی ذکر شده است، اما سهم ادبیات فرانسه بیش از همه کشورهاست. 40 درصد از متن‌ها از شاهکارهای ادبیات جهانی است و با احتساب شاعر و نویسنده ،64 درصد از صاحبان اثر، از بزرگان ادبیات جهان هستند، با این حال تنها 3 اثر (حدود 11 درصد) به برندگان جوایز مطرح ادبی مانند جایزۀ نوبل تعلق دارد و شرق دور، آفریقا و اقیانوسیه هیچ سهمی در ادبیات جهان ندارند. از نظر کمی تنها حدود 7 درصد از مجموع صفحات کتاب های فارسی به ادبیات جهان اختصاص دارد. در مقاله به نقاط قوت کتاب اشاره شده است؛ با این وجود با توجه به نقش اثرگذار و ظرفیت بی‌نظیر ادبیات جهان بر مخاطب کودک و نوجوان انتظار می‌رود برخی ملاحظات در گزینش کیفی متون مانند توجه بیشتر به شاهکارهای ادبی و تنوع در گزینش درون‌مایه، انواع و گونه‌های ادبی، توزیع مناسب شعر و داستان و سهم عادلانه و متناسبی از نظر کمی برای این فصل در نظر گرفته شود. نتیجه‌گیری: ادبیات جهان در کتاب‌های درسی فارسی حضوری محدود و نامتوازن دارد و بازنگری در تنوع، کیفیت، کمیت و توزیع متون ضروری است. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| ادبیات جهان؛ کتاب‌های درسی؛ وزارت آموزش و پرورش؛ دورۀ ابتدایی؛ دورۀ متوسطه اول؛ دورۀ متوسطه دوم | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| A New Approach to "world literature" in Ministry of Education textbooks (Comparative analysis of elementary, first and second period) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Nafiseh Sadat Darestani Farahani1؛ leila pazhoohandeh2 | ||
| 1M.A. Graduate, Department of Persian Language and Literature, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| 2Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, University of Qom, Qom, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Background and Objectives: World literature in school textbooks functions as a critical pedagogical medium for fostering intercultural understanding and global awareness among young learners. This study undertakes a systematic comparative analysis of world literature as presented in Persian textbooks across Iran's three official educational levels: elementary, lower secondary, and upper secondary. Methods Employing an applied, descriptive-analytical framework, the research examines several core dimensions, including the national versus international orientation of selected content, thematic diversity, the balance between poetic and prose genres, and the geographical and chronological distribution of featured authors. Findings: The empirical findings reveal a markedly uneven pattern of representation. Although literary samples from various European, Asian, and American countries are included, French literature overwhelmingly predominates, accounting for the largest share among all represented nations. In qualitative terms, forty percent of the texts are global masterpieces, and sixty-four percent of the authors are internationally celebrated. However, only three works, roughly eleven percent, belong to Nobel Prize winners, while East Asia, Africa, and Oceania are entirely absent. Quantitatively, world literature occupies merely seven percent of the total page space across all Persian textbooks. While acknowledging certain strengths, the study contends that substantial revision is necessary. Given world literature's profound formative impact on children and adolescents, enhancing their empathy and critical thinking, this paper recommends prioritizing canonical masterpieces, diversifying thematic content and generic forms, achieving a more equitable distribution between poetry and prose, and significantly increasing the overall quantitative allocation. These measures would ensure that Iranian students receive a genuinely comprehensive and globally inclusive literary education. Conclusion: World literature has a limited and uneven presence in Persian language textbooks, highlighting the need to reconsider the diversity, quality, quantity, and distribution of selected texts. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| world literature, persian books, Ministry of education, primary school, first secondary school, second secondary school | ||
| مراجع | ||
|
آداک، موسی؛ و یوسف‌زاده چوسری (1398). تحلیل محتوای کتاب مطالعات اجتماعی دوره ابتدایی بر مبنای تربیت اقتصادی، پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 16 (2)، پیاپی 30، 128-115.
آزادی بوگر، امید (1394). جمهوری ادبیات جهان، ترجمه و استعمار، فصلنامۀ تخصصی نقد ادبی، 8 (29)، 29- 7.
اکبری شلدره، فریدون؛ نجفی پازکی، معصومه (1401). فارسی چهارم دبستان، تهران: شرکت افست.
اکبری شلدره، فریدون؛ جبلّی اده، پریچهر؛ و نجاران، فرح (1402). فارسی پنجم دبستان، تهران: شرکت افست.
اکبری شلدره، فریدون؛ نجفی پازکی، معصومه؛ سنگری، محمدرضا؛ و عبادتی، شهناز (1402). فارسی پایۀ هشتم دورۀ اول متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
اکبری شلدره، فریدون؛ چنگیزی، علیرضا؛ سنگری، محمدرضا؛ و وفایی، عباسعلی (1402). فارسی پایۀ نهم دورۀ اول متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
بلاغی اینالو، علی؛ فسایی، جعفر؛ و موسوی، سیدمهدی (1403). نقد و بررسی دانش‌های ادبی در کتب فارسی متوسطۀ اول، پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی، 5 (4)، 73-103. 10.48310/rpllp.2025.17651.1169
جعفری، سمانه؛ و محمدعالی زاده مرشت (1399). مطالعه انتقادی متون برگزیده از ادبیات جهان در کتاب‌های فارسی دوم متوسطه در غیاب مکتب‌های ادبی، پویش در آموزش علوم انسانی، شماره ۱۸، 41-55
حری، ابوالفضل (1402). بررسی هم‌پیوندی ادبیات ملی با مفهوم «ادبیات جهان»، فصلنامۀ پژوهش‌های ادبیات تطبیقی، 1 (1)، 55-29.
خرمی، ثریا؛ صحرایی، رضامراد؛ و باصری، علی (1404). طراحی الگوی آموزش زبان فارسی به غیرفارسی‌زبانان با تأکید بر حساسیت بینا‌فرهنگی. پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی، 6 (4)، 81-98. doi: 10.48310/rpllp.2026.21706.1300
دارستانی فراهانی، نفیسه سادات (1400). تحلیل ادبیات جهان در کتاب‌های ادبیات فارسی وزارت آموزش و پرورش (دوره ابتدایی، متوسطه اول و دوم)، پایان‌نامه دورۀ کارشناسی ارشد، دانشگاه قم
رضایی شریف، علی؛ و محمودی، جعفر (1402). بررسی اعتبار، روایی و هنجاریابی پرسشنامه شایستگی جهانی دانشجویان فارغ التحصیل، پژوهش‌های آموزش و یادگیری، 20 (2)، پیاپی 38، 137-152.
شفیعی کدکنی، محمدرضا (1390). با چراغ و آینه در جستجوی ریشه‌های تحول شعر معاصر ایران، تهران: سخن.
شمیسا، سیروس. (1385). نقد ادبی، تهران: میترا.
عساکره ، ناهید و پرویز شیبانی (1402). بررسی ادبیات جهان در کتاب‌های فارسی متوسطه سال تحصیلی 1399-1400 از نظر محتوا، پژوهش در آموزش زبان و ادبیات فارسی؛ دوره ،4 شماره 2 .
قاسم‌پور مقدم، حسین و همکاران (1402). فارسی پایۀ هفتم دوره اول متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
قاسم‌پور مقدم، حسین و همکاران (1402). فارسی (1) پایۀ دهم دورۀ دوم متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
قاسم‌پور مقدم، حسین و همکاران. (1402). فارسی (2) پایۀ یازدهم دورۀ دوم متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
قاسم‌پور مقدم، حسین و همکاران. (1402). فارسی (3) پایۀ دوازدهم دورۀ دوم متوسطه، تهران: شرکت چاپ و نشر کتاب‌های درسی ایران.
قزل ایاغ، ثریا. (1398). ادبیات کودکان و نوجوانان و ترویج خواندن، تهران: سمت.
کازانووا، پاسکال (1392). جمهوری جهانی ادبیات، ترجمۀ شاپور اعتماد، تهران: نشر مرکز.
مقصودی، مجتبی (1393). آموزش ادبیات جهان در کتاب‌های درسی آموزش زبان فارسی در دوره راهنمایی و متوسطه اول. نخستین همایش آموزش زبان فارسی. 619-632.
یوست، فرانسوا (1387). مفهوم ادبیات جهان، ترجمه علیرضا انوشیروانی، مطالعات ادبیات تطبیقی، پیاپی 5، 33-48. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 275 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 80 |
||