پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 560 |
| تعداد مقالات | 4,439 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,391,334 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,852,307 |
تحلیل محتوای زبان‌شناختی کتاب‌های درسی ”عربی، زبان قرآن“ در چارچوب زبان‌شناسی آموزشی (با تأکید بر مؤلفۀ ”یادگیری دربارۀ زبان“ هلیدی) | ||
| بحوث فی تعلیم اللغة العربیة و آدابها | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/alle.2026.23270.1387 | ||
| نویسندگان | ||
| اسماعیل صفائی اصل* 1؛ جمال طالبی قره قشلاقی2 | ||
| 1استادیار گروه آموزش زبان انگلیسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| 2گروه آموزش زبان و ادبیات عرب ، دانشگاه فرهنگیان، صندوق پستی 889-14665، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| پژوهش حاضر با هدف استخراج، طبقه‌بندی و ارزیابی داده‌های زبان‌شناختی کتاب‌های درسی ”عربی، زبان قرآن“ در پایه‌های هفتم تا دوازدهم (متوسطۀ اول و دوم، رشتۀ ادبیات و علوم انسانی) در سال تحصیلی ۱۴۰۳-۱۴۰۴ انجام شده است تا میزان هم‌خوانی محتوای کتاب‌ها با مؤلفۀ ”یادگیری دربارۀ زبان“ در چارچوب زبان‌شناسی آموزشی هلیدی سنجیده شود. این مطالعه از نوع تحلیل محتوای کمّی و کیفی است که با نمونه‌گیری تمام‌شماری، هر شش جلد کتاب درسی را بررسی کرده است. داده‌ها بر اساس چهار حوزۀ اصلی زبان‌شناسی، یعنی آواشناسی/واج‌شناسی، صرف، نحو، و معنی‌شناسی، استخراج و از طریق آمار توصیفی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان می‌دهد که داده‌های زبان‌شناختی به هر چهار حوزۀ اصلی زبان‌شناسی مربوط هستند. از این رو، می‌توان استدلال کرد که زبان‌شناسی به شکلی یکپارچه در آموزش عربی مدارس ایران ادغام شده است.اما باید توجه داشت که توزیع این داده‌ها در میان حوزه‌های زبان‌شناسی متعادل نیست. به بیانی مشخص‌تر، بسامد داده‌ها به ترتیب متعلق به نحو با ۴۸٪، صرف با ۲۳٪، معنی‌شناسی با ۱۷٪ و آواشناسی/واج‌شناسی با ۱۲٪ است. از سوی دیگر، در سند برنامۀ درسی ملی ایران، هیچ بیانیۀ صریحی در خصوص مؤلفۀ ”یادگیری درباره زبان“ برای زبان عربی وجود ندارد، در حالی که این مؤلفه برای دو حوزۀ زبان فارسی و زبان خارجی پیش‌بینی شده است. بنابراین، ضروری است برنامه‌ریزان درسی این مؤلفه را برای زبان عربی نیز در برنامۀ درسی ملی بگنجانند. هم‌چنین، با توجه به غنای محتوای زبان‌شناختی کتاب‌ها، معلمان درس عربی باید به ”دانش زبان‌شناختی“ تجهیز شوند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| زبان‌شناسی آموزشی؛ دستور نقشگرای نظاممند؛ کتاب‌های درسی عربی؛ زبان قرآن؛ برنامۀ درسی ملی؛ دانش زبان‌شناختی معلمان | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| التحلیل اللغوی لمحتوى الکتب المدرسیة "العربیة، لغة القرآن" فی إطار اللسانیات التربویة (مع الترکیز على عنصر "التعلّم عن اللغة" عند هالیدی) | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Esmaeil Safaei Asl1؛ جمال طالبی قره قشلاقی2 | ||
| 1Department of English Language Teaching, Farhangian University, Tehran, Iran | ||
| 2مجموعة تعلیم اللغة والأدب العربی، جامعة تربیت معلم طهران، إیران | ||
| چکیده [English] | ||
| تهدف هذه الدراسة إلى استخراج وتصنیف وتقییم البیانات اللغویة فی کتب "العربیة، لغة القرآن" المقررة للصفوف من السابع إلى الثانی عشر (المرحلة المتوسطة والثانویة، تخصص الأدب والعلوم الإنسانیة) للعام الدراسی ١٤٠٣-١٤٠٤ هـ.ش، وذلک لقیاس مدى تطابق محتوى هذه الکتب مع مکون "التعلم عن اللغة" ضمن إطار علم اللغة التعلیمی لمایکل هالیدای. والدراسة تعتمد على تحلیل المحتوى الکمی والکیفی، وقد شملت العینة جمیع المجلدات الستة للکتب المدرسیة بطریقة الحصر الشامل. تم استخراج البیانات بناءً على أربعة مجالات لغویة رئیسیة، وهی: الصوتیات/علم الأصوات، والصرف، والنحو، والدلالة، وتم تحلیلها باستخدام الإحصاء الوصفی. أظهرت النتائج أن البیانات اللغویة تتصل بجمیع المجالات الأربعة الرئیسیة لعلم اللغة.بناءً على ذلک، یمکن القول إن علم اللغة قد أُدمج بشکل متکامل فی تعلیم اللغة العربیة فی مدارس إیران. لکن یجب الانتباه إلى أن توزیع هذه البیانات بین المجالات اللغویة لیس متوازناً، وبشکل أکثر تحدیداً، فإن تکرار البیانات جاء على التوالی: النحو بنسبة ٤٨٪، الصرف بنسبة ٢٣٪، الدلالة بنسبة ١٧٪، والصوتیات/علم الأصوات بنسبة ١٢٪. من جهة أخرى، فی وثیقة المنهج الدراسی الوطنی الإیرانی، لا یوجد بیان صریح بشأن مکون "التعلم عن اللغة" للغة العربیة، فی حین أن هذا المکون مُدرج لکل من مجالی اللغة الفارسیة واللغة الأجنبیة. لذلک، من الضروری أن یدرج مخططو المناهج هذا المکون للغة العربیة أیضاً فی المنهج الدراسی الوطنی. کذلک، ونظراً لثراء المحتوى اللغوی للکتب، ینبغی تزوید معلمی اللغة العربیة بـ"المعرفة اللغویة". | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| اللسانیات التعلیمیة؛ النحو الوظیفی النظامی, کتب العربیة المدرسیة؛ منهاج وطنی؛ المعرفة اللسانیة للمعلمین | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 3 |
||