پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 560 |
| تعداد مقالات | 4,439 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,391,334 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,852,307 |
ارزیابی شیوه‌های تدریس در برنامه درسی نحو در دانشگاه‌های عراق: مطالعه‌ای توصیفی - پیمایشی در تبیین مشکلات و ارائه راهکارها | ||
| بحوث فی تعلیم اللغة العربیة و آدابها | ||
| مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 مهر 1405 | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/alle.2026.24024.1408 | ||
| نویسندگان | ||
| زینه عطیة علی علی؛ امین نظری تریزی* | ||
| دانشگاه شیراز | ||
| چکیده | ||
| محور شیوه‌های تدریس یکی از مؤلفه‌های اساسی برنامه درسی نحو است؛ زیرا در تبدیل اهداف و محتوای نحوی به تجارب آموزشی اثربخش و ایجاد پیوند میان دانش نظری و کاربرد زبانی نقش تعیین‌کننده‌ای دارد. پژوهش حاضر با هدف ارزیابی شیوه‌های تدریس برنامه درسی نحو در دانشگاه‌های عراق، شناسایی وضعیت موجود، موانع به‌کارگیری شیوه‌های نوین و ارائه راهکارهایی برای توسعه آن‌ها انجام شد. این پژوهش با بکارگیری پرسش‌نامه محقق ساخته و با روش توصیفی- پیمایشی انجام گرفت و نمونه آن شامل ۱۵۰ مدرس و ۳۵۰ دانشجو از دانشگاه‌های عراق بود. یافته‌ها نشان داد میزان تحقق شیوه‌های تدریس از دیدگاه دانشجویان در سطح متوسط قرار دارد (میانگین ۳.۰۱، وزن نسبی ۶۰.۲ درصد) و از دیدگاه مدرسان نیز در همین سطح ارزیابی شد (میانگین ۳.۴۰، وزن نسبی ۶۸ درصد). از نقاط شیوه‌های موجود می‌توان به استفاده از متون و نمونه‌های اصیل برگرفته از قرآن کریم، حدیث شریف و ادبیات عربی، و ارائه بازخورد فوری از سوی مدرس اشاره کرد. در مقابل، بهره‌گیری از یادگیری فعال، مشارکتی و مبتنی بر تکلیف، تقویت یادگیری خودراهبر، حل مسئله و تفکر انتقادی، استفاده از فناوری‌های آموزشی و آموزش ترکیبی، و پیوند نحو با کاربرد ارتباطی زبان، به‌ویژه مهارت شفاهی، همچنان محدود است. یافته‌ها نشان می‌دهد آموزش نحو در دانشگاه‌های عراق در مرحله گذار از الگوی سنتی به رویکردهای نوین آموزشی قرار دارد. بر این اساس، بازطراحی شیوه‌های تدریس نحو بر پایه یادگیرنده‌محوری و تقویت استفاده از متون و تکالیف واقعی، فناوری‌های دیجیتال و پیوند دانش نحوی با فهم، تحلیل و تولید زبانی پیشنهاد می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| آموزش زبان عربی؛ ارزیابی؛ برنامه درسی نحو؛ شیوه‌های تدریس؛ دانشگاه‌های عراق | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| تقویم أسالیب التدریس لمنهاج النحو فی الجامعات العراقیة – دراسة وصفیة مسحیة فی تقدیم المشاکل والحلول- | ||
| نویسندگان [English] | ||
| زینة عطیة علی علی؛ امین نظری تریزی | ||
| جامعة شیراز | ||
| چکیده [English] | ||
| یعتبر محور أسالیب التدریس من المکونات الأساسیة فی منهاج النحو، إذ تضطلع بدور محوری فی تحویل الأهداف والمحتوى النحوی إلى خبرات تعلیمیة فعّالة، وفی تحقیق التکامل بین المعرفة النظریة والاستخدام اللغوی. ومن هذا المنطلق هدف هذا البحث إلى تقویم أسالیب تدریس منهاج النحو فی الجامعات العراقیة، والکشف عن واقع الممارسات التدریسیة والمشکلات التی تحد من توظیف الأسالیب الحدیثة، فضلًا عن تقدیم مقترحات لتطویرها. واعتمدت الدراسة الاستبانة المعدّة من قبل الباحث متخذة المنهج الوصفی المسحی، واقتصرت عینة الدراسة علی 150 مدرساً و350 طالباً فی الجامعات العراقیة. وأظهرت النتائج أن مستوى تحقق أسالیب التدریس جاء متوسطًا لدى المتعلمین، بمتوسط حسابی بلغ (3.01) ووزن نسبی (60.2%)، ولدى المدرسین بمتوسط (3.40) ووزن نسبی (68.0%). کما کشفت النتائج عن جوانب قوة تمثلت فی توظیف النصوص والأمثلة الأصیلة المستمدة من القرآن الکریم، والحدیث الشریف، والأدب العربی، فضلًا عن تقدیم المدرس تغذیة راجعة فوریة. فی المقابل، أظهرت النتائج محدودیة توظیف التعلم النشط والتعاونی والقائم على المهام، وضعف فرص التعلم الذاتی وحل المشکلات وتنمیة التفکیر الناقد، فضلًا عن محدودیة دمج التکنولوجیا والتعلیم المدمج وربط النحو بالاستخدام التواصلی، ولا سیما التواصل الشفهی. وأکدت النتائج أن تدریس النحو فی الجامعات العراقیة لا یزال فی مرحلة انتقالیة بین النموذج التقلیدی والاتجاهات الحدیثة. وتوصی الدراسة بإعادة بناء أسالیب تدریس النحو على أساس التعلم المتمرکز حول المتعلم، وتوظیف النصوص والمهام اللغویة الواقعیة، وتعزیز التعلم النشط والتعاونی والذاتی، ودمج التقنیات الرقمیة، وربط المعرفة النحویة بالفهم والتحلیل والتواصل والإنتاج اللغوی. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| تعلیم اللغة العربیة, التقویم, منهاج النحو, أسالیب التدریس, الجامعات العراقیة | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 2 |
||