پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شمارهها | 549 |
| تعداد مقالات | 4,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,058,512 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,651,668 |
تحلیل تربیتی و معنایی استخاره منسوب به امام زینالعابدین(ع) و کارکرد آن در آموزش غیررسمی معارف اسلامی در میان شیعیان هند | ||
| پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی | ||
| دوره 7، شماره 2، تیر 1405، صفحه 113-135 اصل مقاله (2.97 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/riet.2025.19901.1466 | ||
| نویسنده | ||
| ابوالفضل مرادی (رَستا).* | ||
| گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران | ||
| چکیده | ||
| یکی از آداب و رسوم نوشناخته در میان شیعیان هند، استفاده از استخارۀ منسوب به امام زینالعابدین(ع) است که با روشهای رایج استخاره تفاوت دارد. این استخاره شامل ۱۱۱ گزاره مستقل است که هر کدام با هدف هدایت فرد در تصمیمگیری، توصیههای اخلاقی، ایمانی و عملی را بیان میکند. پژوهش حاضر با هدف معرفی این سنّت نوآورانه و خلاقانه و تحلیل تربیتی، معنایی و روانشناختی این متن، از روشهای توصیفی کتابخانهای و تحلیل آماری استفاده کرده است. نتایج پژوهش نشان میدهد که گزارهها در ده دسته معنایی طبقهبندی میشوند که بیشترین بسامد به موضوعات توکل و اعتماد به خدا (۲۵ درصد)، صبر و پایداری (۱۸ درصد) و نهی از عجله و دعوت به تأمل (۱۵ درصد) اختصاص دارد که این موضوعات نقش محوری در ساختار معنایی متن دارند. همچنین، این گزارهها پیامهای عملکردی مشخصی را منتقل میکنند که در پنج نوع «اقدام»، «ترک اقدام»، «تأخیر در اقدام»، «اقدام مشروط» و «اقدام سریع» تقسیمبندی شدهاند. حدود ۶۸ درصد از گزارهها افراد را به نوعی اقدام به تشویق میکنند که نشانگر جهتگیری فعال و پویای این متن است. بررسی مأخذشناسی نیز نشان میدهد که ۳۶ درصد از گزارهها مستند به آیات قرآن، ۲۷ درصد برگرفته از مضامین حدیثی و ۳۶ درصد دیگر شامل توصیههای اخلاقی و عرفانی با محتوای الهامی است. این ترکیب معرفتی، پیوند عمیق استخاره را با سنّتهای شیعی و ابعاد تربیتی آن نشان میدهد. در نهایت، تحلیل ساختاری این استخاره بیانگر آن است که متن به شکلی جامع به عنوان الگویی مناسب برای تربیت درونی، رشد اخلاقی، آرامش روانی و تصمیمسازی دینی و آموزش معارف اسلامی به مخاطبان میباشد. | ||
| کلیدواژهها | ||
| استخاره امام سجاد(ع)؛ تربیت دینی؛ معارف اسلامی؛ شیعیان هند؛ تحلیل معنایی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| An Educational and Semantic Analysis of the Istikhārah Attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (ʿA) and Its Function in the Informal Education of Islamic Studies Among the Shiites of India | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Abolfazl Moradi Rasta | ||
| Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| One of the newly recognized customs and traditions among the Shiites of India is the use of the Istikhārah (seeking goodness from God) attributed to Imām Zaynal-ʿĀbidīn (Peace be upon him), which differs from common Istikhārah methods. This Istikhārah consists of 111 independent propositions, each of which expresses moral, faith-based, and practical recommendations with the aim of guiding the individual in decision-making. The present study, with the aim of introducing this innovative and creative tradition and the educational, semantic, and psychological analysis of this text, has utilized descriptive library methods and statistical analysis. The research results indicate that the propositions are classified into ten semantic categories, where the highest frequency is allocated to the subjects of reliance (Tawakkul) and trust in God (25%), patience and perseverance (18%), and the prohibition of haste and the invitation to reflection (15%), and these subjects play a pivotal role in the semantic structure of the text. Also, these propositions convey specific functional messages that are categorized into five types: "action", "abandonment of action", "delay in action", "conditional action", and "swift action". Approximately 68% of the propositions encourage individuals to some form of action, which indicates the active and dynamic orientation of this text. A bibliographic examination also shows that 36% of the propositions are documented by verses of the Qurʾān, 27% are derived from Hadith themes, and the other 36% include moral and mystical recommendations with inspirational content. This epistemological combination demonstrates the deep connection of the Istikhārah with Shiite traditions and its educational dimensions. Ultimately, the structural analysis of this Istikhārah indicates that the text comprehensively serves as a suitable model for internal upbringing, moral development, psychological tranquility, religious decision-making, and the education of Islamic studies to the audiences. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Imām Sajjād's (Peace be upon him) Istikhārah, Religious education, Islamic studies, Shiites of India, Semantic analysis | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
ابراهیمی، سجاد (۱۳۹۹). مشروعیت انواع استخاره در مکتب اهلبیت(ع). پژوهش و مطالعات علوم اسلامی، ۲(۱۰)، ص۹-۲۱.
ابن طاووس، سید علی بن موسی (1409ق). فتح الأبواب بین ذوی الألباب و بین رب الأرباب فی الاستخارات. قم: موسسه آل البیت لإحیاء التراث.
امام زینالعابدین، علی ابن الحسین(ع) (1368ق). استخارۀ سجادیه (منسوب به امام). حیدر آباد دکن: مطبعۀ حیدری (چاپ سنگی).
جعفریان، رسول (۱۳۹۱). طریق استخاره معتبره میرزا عبدالله افندی (ح ۱۱۳۰). مقالات و رسالات تاریخی، شماره ۱، ص۲۴۳-۲۴۸.
خانی (فرهنگ مهروش)، حامد (۱۳۹۱). نظریهپردازان فرهنگ استخاره. تاریخ و فرهنگ، شماره ۸۸، ص۴۷-۸۰.
خسروی کارشک، علیرضا (1403). اعتبار استخاره قلبی بهمثابه روشی برای تصمیمگیری در پرتوی روایات رضوی. در: نوزدهمین فراخوان آثار حوزه علمیه خراسان.
خلعتبری لیماکی، مصطفی (۱۳۸۳). انواع استخاره و جایگاه آن در اعتقادات مردم. فرهنگ مردم ایران، شماره ۵-۶، ص۱۱۸-۱۴۰.
داوودی، عبدالوحید؛ سپهوندی، محمدعلی؛ میردریکوند، فضلالله (۱۳۹۹). بررسی تأثیر پروتکل اسلامی- ایرانی قناعت بر بهزیستی ذهنی و سلامت جسمانی. دین و سلامت، ۸(۱)، ص۳۹-۴۸.
درایتی، مصطفی (۱۳۹۴). فهرستگان نسخههای خطی ایران (فنخا). تهران: سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران.
رعد حیدر آبادی دهلوی، میرنادرعلی (۱۳۱۳ق). مرآت الخیال و گنجینه تواریخ. حیدرآباد دکن: مطبعه فخر نظامی.
رفیعی، غلامرضا (۱۳۹۰). نقش دعا و نیایش بر سلامت جسمی و روانی. مجله دانشگاه علوم پزشکی قم، ۵(۳)، ص۶۶-۷۳. ریاحی، فاطمه؛ میرزایی، احمد (۱۴۰۰). استشاره و استخاره: دو راهکار تصمیمسازی در فرهنگ اسلامی و قرآنی. مطالعات قرآنی، ۱۲(۴۵)، ص۲۶۳-۲۸۲.
صدرایی خویی، علی؛ مرادی، ابوالفضل؛ ذبیحیفر، حجت (۱۴۰۳). میراث مشترک ایران و هند: کتابشناسی کتابهای چاپی کهن فارسی و عربی شبهقاره در کتابخانه بزرگ آیتالله مرعشی نجفی. قم: کتابخانه آیتالله العظمی مرعشی نجفی.
طوسی، محمدبن حسن (1407ق). تهذیب الاحکام. تهران: انتشارات اسلامی، ج3.
عظیمزاده اردبیلی، فائزه؛ افضلی قادی، منا (۱۳۹۹). تحلیلی بر بایستههای تصمیمگیری مشورتی بر اساس آموزههای اسلامی. مدیریت اسلامی، ۲۸(۲)، ص۳۹-۷۶.
علمایی، نسیبه (۱۴۰۰). جایگاه وجدان اخلاقی در قرآن و روایات. مطالعات قرآنی، ۱۲(۴۵)، ص۲۹-۵۳.
فرد شایسته، شکوفه؛ خرمایی، فرهاد (۱۳۹۱). صبر و بررسی نقش پیشبین مولفههای آن در پرخاشگری دانشجویان. روانشناسی و دین، ۵(۲)، ص۹۹-۱۱۲.
کلینی، محمد بن یعقوب (بیتا). الکافی. قم: مؤسسه الاعلمی للمطبوعات، ج2.
محمدجوادی، فرزاد؛ کریمپور، فاطمه؛ خلیلی، میلاد (۱۴۰۳). نقش دعا و نیایش بر سلامت بیمار از منظر قرآن و روایات. رهیافتهای نوین در مطالعات اسلامی، شماره ۱۸، ص۲۷۷-۲۹۲.
مصباح، مجتبی (۱۳۹۱). نقش نیّت در ارزش اخلاقی. اخلاق وحیانی، شماره ۲، ص۸۱-۱۰۴.
منزوی، احمد (۱۳۴۸). فهرست نسخههای خطی فارسی. تهران: مؤسسه فرهنگی منطقهای.
موسوی، سید فاضل؛ حکیمیان، محمدمهدی؛ فاطمی، سید حسین (۱۴۰۱). نقش توکل در آرامش روان با بهرهگیری از «دعای هفتم» صحیفه سجادیه. پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی، ۳(۱)، ص۱۰۵-۱۲۱.
نراقی، مهدی (۱۳۷۵). جامع السعادات. قم: انتشارات هجرت.
نوشاهی، عارف (۱۳۹۱). کتابشناسی آثار فارسی چاپشده در شبهقاره (هند، پاکستان، بنگلادش) از ۱۱۶۰ش تا ۱۳۸۶ش. تهران: میراث مکتوب.
Ahmad, S.M. (1986). Hind. In Encyclopaedia of Islam. 2nd ed.; Vol. 3. Leiden: Brill.
Denny, F.M. (1985). The Qur’an and prayer: Determinants of Muslim spiritual life. Journal of Religion, 65(2), p. 101–117. https://doi.org/10.1086/487212
Wink, A. (1990). Al-Hind: The Making of the Indo-Islamic World. Vol. I. Brill. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 318 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 141 |
||