پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,414 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,327,929 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,817,859 |
تبیین فلسفه حرمت شراب در کلاس‌های دروس معارف؛ تلفیق مدل انسان‌شناسی دینی و یافته‌های علوم تجربی | ||
| پژوهش در آموزش معارف و تربیت اسلامی | ||
| دوره 7، شماره 1، فروردین 1405، صفحه 116-93 اصل مقاله (3.54 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/riet.2025.21498.1580 | ||
| نویسندگان | ||
| اکرم السادات حسینی هنومرور* 1؛ یحیی میرحسینی2 | ||
| 1استادیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران | ||
| 2دانشیار، گروه علوم قرآن و حدیث، دانشگاه میبد، میبد، ایران | ||
| چکیده | ||
| دروس معارفی و الهیاتی برای دانشجویان غیرالهیاتی، به ویژه دانشجویان رشته‌های مختلف مهندسی و علوم تجربی، گاه با چالش‌هایی مانند احساس بی‌ربطی و مقاومت ذهنی در برابر مطالب ارائه شده، روبه‌رو است. یکی از مباحث مطرح در کلاس‌های دروس معارف، اشاره به فلسفه احکام است. در این میان، به دلیل رواج شراب‌خواری در سطح جهانی و ممنوع نبودن نوشیدن آن در ادیان و مذاهب غیر اسلامی، این پرسش همواره در ذهن دانشجویان وجود دارد که دلیل و فلسفه حرمت آن چیست؟ این پژوهش با بهره‌گیری از تجربیات تدریس در این زمینه، می‌کوشد نحوه ارائه استدلال‌ها و داده‌های علمی در کلاس درس و گفتگو با کسانی که با زبان علم انس دارند را نشان دهد تا یکی از راه‌های تعلیل حرمت شراب را بنمایاند. در این رویکرد، مفاهیم الهیاتی با «مدل انسان‌شناختی اسلام» که عقل را محور انسان و مدیریت شهوت را ضروری می‌داند، تلفیق شده است. برآیند این نوع تدریس آن خواهد بود که حکم حرمت شراب نه فقط یک منع تعبدی، بلکه راهکاری پیشگیرانه برای حفظ عقل و سلامت فردی و اجتماعی است؛ امری که داده‌های علمی جدید نیز تأثیرات زیانبار نادیده گرفتن این حکم را تأیید می‌کند. بر این اساس، بازخورد نظرسنجی از جامعه آماری ۲۰۰ دانشجوی درس عمومی دانشگاه یزد نیز اثربخشی این روش را تأیید نمود؛ بیش از 75% از دانشجویان فهم عمیق‌تری از فلسفه حرمت شراب یافتند و حدود 80% رشد تفکر نقادانه و پرسشگری خود را اعلام کردند. این پژوهش نشان می‌دهد که نحوه متناسب آموزش میان‌رشته‌ای، مقاومت ذهنی نسبت به مفاهیم دینی را کاهش داده، سواد الهیاتی و علمی دانشجویان را بهبود می‌بخشد و نگرش مثبت‌تری به احکام اسلام ایجاد می‌کند. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| حرمت شراب؛ علوم تجربی؛ تدریس؛ فلسفه احکام؛ مدل انسان‌شناسی دینی؛ دروس معارف؛ دانشجویان؛ دانشگاه یزد | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Explaining the Philosophy of the Prohibition of Wine in Moral Education Classes: Integration of the Religious Anthropological Model and Findings from the Empirical Sciences | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Akram Sadat Hoseini Honumarvar1؛ Yahya Mirhoseini2 | ||
| 1Assistant Professor, Department of Holy Quran and Hadith Sciences, Meybod University, Meybod, Iran | ||
| 2Associate Professor, Department of Holy Quran and Hadith Sciences, Meybod University, Meybod, Iran. | ||
| چکیده [English] | ||
| Moral‑education and theological courses for non‑theology students—particularly those enrolled in various engineering and natural‑science programmes—occasionally encounter challenges such as a sense of irrelevance and mental resistance toward the presented material. One of the topics addressed in moral‑education classes concerns the philosophy of legal rulings. In this context, because wine consumption is widespread globally and is not forbidden in non‑Islamic religions, students frequently wonder what the rationale and philosophical basis for its prohibition are. This study, drawing on teaching experience in this field, seeks to demonstrate how scholarly arguments and scientific data can be presented in the classroom and discussed with individuals who are conversant with scientific discourse, thereby illustrating one approach to justifying the prohibition of wine. In this approach, theological concepts are combined with the “Islamic Anthropological Model,” which regards reason as the central faculty of humanity and regards the regulation of desire as essential. The outcome of such pedagogy is that the prohibition of wine is portrayed not merely as a devotional injunction but as a preventive measure for safeguarding reason and individual as well as social health—an assertion that recent scientific data also confirm by highlighting the detrimental effects of disregarding this ruling. Accordingly, a questionnaire administered to a sample of 200 students enrolled in a general‑education course at Yazd University corroborated the effectiveness of this method: more than 75% of the students reported a deeper understanding of the philosophy behind the prohibition of wine, and about 80% indicated an improvement in their critical‑thinking and inquisitive skills. The research demonstrates that appropriately tailored interdisciplinary instruction reduces mental resistance to religious concepts, enhances students’ theological and scientific literacy, and fosters a more positive attitude toward Islamic legal rulings. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Prohibition of wine, Empirical sciences, Teaching, philosophy of legal rulings, Religious anthropological model, Moral education courses, Students, Yazd University | ||
| مراجع | ||
|
قرآن کریم.
نهج‌البلاغه.
ابن فارس، احمد (1999). المعجم المفهرس نهج‌البلاغه. قم: انتشارات دارالجیل.
ابن منظور، محمد بن مکرم (بی‌تا). لسان العرب. بیروت: دار الفکر، ج12.
ابوالفتح رازی، حسین بن علی (1371). روض الجنان و روح الجنان فی تفسیر القرآن. تصحیح: محمدمهدی ناصح. مشهد: آستان قدس رضوی، ج3.
اشکوری، محمد بن علی (1373). تفسیر شریف لاهیجی. تهران: دفتر نشر داد، ج2.
اکبری، علی‌اصغر (1399). اثرات مشروبات الکلی از دیدگاه دانش پزشکی و دانشمندان غرب. تهران: ذکرا.
برجی‌نژاد، زینب (1391). شراب‌خواری. در: دانشنامه اسلامی. تهران: دانشنامه اسلامی.
پاکتچی، احمد (1397). روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث. تهران: انجمن علمی دانشجویی الهیات دانشگاه امام صادق(ع).
پاک‌نژاد، رضا (1343). اولین دانشگاه و آخرین پیامبر(ص). تهران: کتابفروشی اسلامیه، ج7.
حرّعاملی، محمد بن الحسن (1401). وسائل الشیعه. به تصحیح و تحقیق شیخ عبدالرحیم الربانی. تهران: المکتبة الاسلامیة، ابواب الاشربة المحرقه، ج17، 1.
دهقان، احمد (1380). پرسش‌ها و پاسخ‌های روز. قم: انتشارات لاهیجی.
راغب اصفهانی، حسین (1363). مفردات. ترجمه غلامرضا خسروی. تهران: انتشارات مرتضوی، ج2.
شریعتی سبزواری، محمدباقر (1385). شراب و فلسفه حرمت آن. معارف اسلامی، شماره 64.
صادقی، محمد (۱۴۰۴). نقد فلسفی علم‌گرایی (ساینتیسم): محدودیت‌های معرفت‌شناختی و پیامدهای اجتماعی. فلسفه علوم، ۱۲(۳)، ص۴۵-۶۵.
طباطبایی، سید محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن. قم: دفتر انتشارات اسلامی، ج1.
عمانی، مهدی؛ رضی‌نژاد، سید هانیه؛ محمودزاده، فریبا (1395). شرب خمر از دیدگاه فقه و حقوق ایران. تهران: کنگره بین‌المللی علوم اسلامی.
کتاب مقدس (سفر امثال سلیمان)، انتشارات ایلام، چاپ سوم، (امثال 1: 1-6)، 2002م.
کلینی، محمدبن یعقوب (1407ق). الکافی. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ج6.
گودرزی، فرامرز (1377). پزشکی قانونی. تهران: انتشارات انیشتین، ج2.
مجلسی، محمدباقر (1403ق). بحار الانوار. بیروت: دارإحیاء التراث العربی، ج59، 72.
مصطفوی، محمدجواد (1393). نقد ترجمه و مفاهیم واژه‌های قرآنی. علوم قرآنی، 5(17).
مکارم شیرازی، ناصر (1996). تفسیر نمونه. تهران: دارالکتب انتشارات آل اسلام.
مکی، محمد (1390). لعمه الدمشقیه الرصدقیه. ترجمه و تبیین محسن غرویان علی شیروانی. تهران: دارالفکر.
میرزایی، رضا؛ دلیر، سمیه (۱۴۰۳). بحران معنویت در جهان معاصر: تحلیل فلسفی و جامعه‌شناختی. علوم انسانی، ۲۰(۱)، ص۴۵-۷۲.
نسفی، عبدالله بن احمد (1416ق). مدارک التنزیل و حقائق التأویل (تفسیر النسفی). بیروت: دار النفائس، ج1.
Anderson, P. (2010). Cost benefit analyses of alcohol policy. International Journal of Alcohol and Drug Research, 3(2), p. 129-131.
Azhar Usama, H. & et al. (2022). Prohibition of Alcohol in Quran and Bible: A Research and Analytical Review. Palarch's Journal of Archaeology of Egypt/Egyptology, 19(4), p. 1202-1211.
Eckel, M. (2015). Interdisciplinary Education within Biblical Theology: A Scriptural, Philosophical-Educational-Practical Overview. Christian Education Journal, 12(2). https://doi.org/10.1177/0739891315012002 Gilpin, N.W. (2008). Neurobiology of Alcohol Dependence. Psychopharmacology, 199(3), p. 209-230. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC2770186/
IARC. (2012). Personal habits and indoor combustions. Volume 100E. A review of human carcinogens. IARC Monographs on the Evaluation of Carcinogenic Risks to Humans. International Agency for Research on Cancer.
JAMA Network. (2024). Is moderate drinking actually healthy? Scientists say the idea of benefits may be overstated. JAMA.
Muslim Heritage. (2019). Reason and Rationality in the Quran. URL= https://muslimheritage.com/reason-and-rationality-in-the-quran/ Popova, S., Dozet, D., Shield, K., Rehm, J. & Burd, L. (2021). Alcohol's Impact on the Fetus. Nutrients, 13(10), p. 3452. https://doi.org/10.3390/nu13103452 (PMC8541151)
Rehm, J. & Shield, K.D. (2019). Global burden of disease and the impact of mental and addictive disorders. Current Psychiatry Reports, 21(2). https://doi.org/10.1007/s11920-019-0997-0
Saffer, H. (2019). The economic costs of alcohol abuse. Journal of Health Economics. https://doi.org/10.1016/j.jhealeco.2019.102314. World Cancer Research Fund/American Institute for Cancer Research. (2018). Diet, Nutrition, Physical Activity and Cancer: a Global Perspective. Continuous Update Project Expert Report.
World Health Organization. (2022). Global status report on alcohol and health 2022. | ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 253 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 246 |
||