پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شماره‌ها | 556 |
| تعداد مقالات | 4,410 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,319,013 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,814,485 |
کج‌فهمی‌های مفهومی در آموزش زمین‌شناسی دوره اول متوسطه و پیامدهای آن برای آموزش علوم مدرسه‌ای | ||
| پژوهش در آموزش علوم تجربی | ||
| دوره 11، شماره 41، دی 1404، صفحه 47-64 اصل مقاله (602.9 K) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/basic.2026.22297.1582 | ||
| نویسندگان | ||
| سیده زهرا افشونی* 1؛ محدثه ایرانی2؛ ملیکا رشیدی1؛ زهرا سیدالنگی1 | ||
| 1دانشگاه فرهنگیان | ||
| 2فرهنگیان | ||
| چکیده | ||
| هدف از پژوهش حاضر، شناسایی و تحلیل کج‌فهمی‌های مفهومی دانش‌آموزان در فرآیند آموزش مفاهیم زمین‌شناسی در دوره اول متوسطه و تبیین پیامدهای آموزشی آن برای بهبود آموزش علوم مدرسه‌ای بود. این پژوهش با رویکرد توصیفی-تحلیلی انجام شد. جامعه آماری پژوهش شامل ۲۰۰ نفر از دانش‌آموزان دختر دوره اول متوسطه شهر تهران بود که به روش در دسترس انتخاب شدند. به‌منظور گردآوری داده‌ها، از پرسش‌نامه تشخیصی دوسطحی ۲۰ سؤالی استفاده شد که سؤالات آن بر اساس مفاهیم اصلی زمین‌شناسی در برنامه درسی تدوین گردید. روایی محتوایی ابزار پژوهش با نظر متخصصان آموزش علوم تأیید شد و پایایی آن از طریق محاسبه ضریب آلفای کرونباخ برابر با 0/881 به دست آمد که نشان‌دهنده قابلیت اعتماد مناسب ابزار بود. یافته‌های پژوهش نشان داد که دانش‌آموزان در درک مفاهیم زمین‌شناسی با کج‌فهمی‌های مفهومی قابل توجهی مواجه هستند. بیشترین میزان این کج‌فهمی‌ها در حوزه‌های ویژگی‌ها و انواع سنگ‌ها، چرخه سنگ‌ها، فرآیندهای رسوب‌گذاری و فرسایش، و همچنین تمایز میان تغییرات درونی و بیرونی زمین مشاهده شد. تحلیل واریانس پاسخ‌ها بیانگر آن بود که درک مفاهیم زمین‌شناسی در میان دانش‌آموزان از ناهمگونی بالایی برخوردار است و بخشی از آنان دارای برداشت‌های سطحی، ناقص یا نادرست از مفاهیم علمی هستند. این امر می‌تواند ناشی از شیوه‌های سنتی تدریس، انتزاعی بودن مفاهیم زمین‌شناسی و محدودیت در استفاده از ابزارهای کمک‌آموزشی باشد. نتایج پژوهش نشان می‌دهد تداوم کج‌فهمی‌های مفهومی می‌تواند مانعی جدی در مسیر شکل‌گیری یادگیری مفهومی عمیق و پایدار در آموزش علوم باشد. بر این اساس، به‌کارگیری روش‌های فعال یاددهی–یادگیری، استفاده از مدل‌های سه‌بعدی، شبیه‌سازهای فرآیندهای زمین‌شناسی و بهره‌گیری مستمر از آزمون‌های تشخیصی به‌عنوان راهبردهایی مؤثر برای کاهش کج‌فهمی‌های مفهومی و ارتقای کیفیت آموزش علوم پیشنهاد می‌شود. | ||
| کلیدواژه‌ها | ||
| کج‌فهمی مفهومی؛ آموزش زمین‌شناسی؛ آموزش علوم مدرسه ای؛ یادگیری مفهومی؛ کتاب درسی | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Conceptual Misunderstandings in Middle School Earth Science and Their Consequences for School Science Education | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Seyed_e_Zahra Afshooni1؛ mohadeseh irani2؛ Melika Rashidi1؛ Zahra Seyyed Alangi1 | ||
| 1Department of Science Education, Shahid Sherafat Farhangian Univercity Tehran, Iran | ||
| 2Department of Science Education, Shahid Sherafat Farhangian Univercity Tehran, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The present study aimed to identify and analyze students’ conceptual misconceptions in the teaching and learning of geology concepts at the lower secondary school level and to explain their educational Consequences for improving school science instruction. This research was conducted using a descriptive–analytical approach. The statistical population consisted of 200 female lower secondary school students in Tehran, who were selected through convenience sampling. Data were collected using a two-tier diagnostic questionnaire comprising 20 items, which was designed based on the core geology concepts included in the national science curriculum. The content validity of the instrument was confirmed by experts in science education, and its reliability was assessed using Cronbach’s alpha coefficient, yielding a value of 0.881, indicating satisfactory internal consistency.The findings revealed that students exhibited a considerable number of conceptual misconceptions in learning geology. The highest frequency of misconceptions was observed in topics related to the characteristics and classification of rocks, the rock cycle, sedimentation and erosion processes, as well as the distinction between internal and external geological changes of the Earth. Analysis of response variance indicated substantial heterogeneity in students’ understanding of geology concepts, suggesting that a significant proportion of learners hold superficial, incomplete, or incorrect interpretations of scientific concepts. Such misconceptions may stem from the abstract nature of geology content, limited instructional time, reliance on traditional teacher-centered methods, and insufficient use of visual and hands-on learning resources in classrooms.The results further indicate that the persistence of conceptual misconceptions can pose a serious barrier to the development of deep and sustainable conceptual learning in science education. When misconceptions remain unaddressed, they may hinder students’ ability to integrate new knowledge meaningfully and apply scientific concepts to real-world phenomena. Therefore, identifying and diagnosing students’ misconceptions should be considered a critical component of effective science instruction. Based on the findings, the study recommends the implementation of active teaching–learning strategies, including inquiry-based learning, the use of three-dimensional models, and computer-based simulations of geological processes to enhance conceptual understanding. Additionally, the systematic use of diagnostic assessments is suggested as an effective instructional strategy for detecting and reducing conceptual misconceptions. These approaches can contribute to improving the quality of geology instruction and fostering deeper conceptual learning in school science education. | ||
| کلیدواژه‌ها [English] | ||
| Conceptual misunderstanding, Earth science education, School science education, Conceptual learning, Textbooks | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 203 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 124 |
||