پیوندهای مفید
آمار
| تعداد نشریات | 25 |
| تعداد شمارهها | 548 |
| تعداد مقالات | 4,318 |
| تعداد مشاهده مقاله | 7,058,505 |
| تعداد دریافت فایل اصل مقاله | 3,651,658 |
تربیت عقلانی در فلسفه اسپینوزا: بازخوانی ظرفیتهای عقلگرایی کلاسیک در مواجهه با بحرانهای تربیتی معاصر | ||
| نظریه و عمل در تربیت معلمان | ||
| مقاله 8، دوره 12، شماره 21، اردیبهشت 1405، صفحه 117-129 اصل مقاله (1.41 M) | ||
| نوع مقاله: مقاله پژوهشی | ||
| شناسه دیجیتال (DOI): 10.48310/itt.2026.21391.1240 | ||
| نویسندگان | ||
| رضاعلی نوروزی* 1؛ نسیم سلیمانی2 | ||
| 1گروه علوم تربیتی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. | ||
| 2گروه علوم تربیتی و روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران | ||
| چکیده | ||
| هدف این پژوهش بازخوانیِ مفهوم «تربیت عقلانی» در منظومه فکری اسپینوزا و تبیین ظرفیتهای آن برای مواجهه با بحرانهای تربیت در جهان معاصر است. این مطالعه با رویکردی کیفی و بر بنیادِ تلفیق دو روش توصیفی و تحلیل مفهومی سامان یافته است: رویکرد توصیفی برای بازنماییِ نظاممند و مستندِ مفاهیم بنیادین در آثار اصلی اسپینوزا و نیز خوانشهای جدید او بهکار رفته؛ و تحلیل مفهومی برای واکاوی، بازسازی و ادغام این مفاهیم در قالب الگویی نظریِ نوین مورد استفاده قرار گرفته است. بر اساس نتایج این پژوهش، تربیت عقلانی در فلسفه اسپینوزا فرآیندی تدریجی و وجودی است که ذهن را از سطح تخیل و عاطفه به مرتبه عقل و در نهایت شهود ارتقا میدهد، بهگونهای که فرد بتواند در هماهنگی با قوانین ضروری طبیعت زیست کند و به «آزادی حقیقی» دست یابد یافتهها نشان میدهد که تربیت عقلانی نزد اسپینوزا صرفاً به پرورش توان استدلال منطقی محدود نمیشود، بلکه فهمی جامع از تربیت اخلاقی، هستیشناختی و مدنی ارائه میکند. این تربیت در سه مسیر بنیادین شکل میگیرد: (۱) رهایی هیجانی و تعمیق خودفهمی، (۲) گذار به عقل فعال و تعالی ساحت اندیشه، و (۳) تکوّن عقلانیت اجتماعی و امکان زیست جمعیِ آزاد. این سه ساحت، در پیوندی ارگانیک، الگویی تلفیقی برای تعلیموتربیت معاصر فراهم میآورند که هدف آن گذار از آموزشِ صرفاً اطلاعاتمحور به پرورش انسان آزاد، خودمختار و مشارکتپذیر است. در نتیجه، تربیت عقلانی اسپینوزا میتواند چشماندازی نظری برای بازسازی آموزش در افق رهایی فردی، بالندگی اخلاقی و همزیستی دموکراتیک فراهم کند. | ||
| کلیدواژهها | ||
| 'تربیت عقلانی '؛ 'اسپینوزا '؛ 'عقل عملی '؛ 'عقل نظری '؛ ' کمال انسان ' | ||
| موضوعات | ||
| آموزش مداوم معلمان. | ||
| عنوان مقاله [English] | ||
| Rational Education in Spinoza’s Philosophy: Reinterpreting the Potentials of Classical Rationalism in Confronting Contemporary Educational Crises | ||
| نویسندگان [English] | ||
| Reza Ali Nowrozi1؛ Nasim Soleimani2 | ||
| 1, Department of Educational Sciences, Faculty of Educational & Psychology, University of Isfahan, Isfahan, Iran | ||
| 2, Department of Educational Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran | ||
| چکیده [English] | ||
| The purpose of this research is to reinterpret the concept of rational education within Spinoza’s intellectual system and to elucidate its potential for addressing contemporary educational crises. The study adopts a qualitative framework, combining two complementary methods: descriptive analysis and conceptual reconstruction. The study uses a descriptive method to identify key notions in Spinoza’s works and modern interpretations, while conceptual analysis reconstructs and integrates them into a coherent theoretical model. The findings indicate that, in Spinoza’s philosophy, rational education is conceived as a gradual and existential process that elevates the human mind from the domains of imagination and emotion to the higher levels of reason and ultimately intuition. Through this ascent, the individual learns to live in harmony with the necessary laws of nature and thereby attains what Spinoza calls true freedom. Importantly, rational education in Spinoza’s system is not confined to the cultivation of logical reasoning. Rather, it encompasses a comprehensive vision of moral, ontological, and civic formation. This vision unfolds along three interrelated paths: 1- Emotional liberation and deepened self-understanding, 2- Transition to active reason and transcendence of the merely speculative realm, 3- Formation of social rationality and the possibility of free collective life. Taken together, these dimensions constitute an organic model for contemporary education—one that seeks to move beyond information-centered instruction toward the development of free, autonomous, and participatory human beings. Consequently, Spinoza’s conception of rational education offers a profound theoretical horizon for reimagining education in terms of individual emancipation, moral growth, and democratic coexistence. | ||
| کلیدواژهها [English] | ||
| Rational Education, Spinoza, rational action, social rationality, active reason | ||
| مراجع | ||
|
| ||
|
آمار تعداد مشاهده مقاله: 305 تعداد دریافت فایل اصل مقاله: 170 |
||